Chúa Nhật IV mùa Phục Sinh hằng năm thường được dân Công giáo gọi là Chúa Nhật “Chúa Chiên Lành”. Từ thế hệ này đến thế hệ khác, người ta cứ theo truyền thống mà quen miệng nói như vậy, chứ tôi e rằng không mấy ai thực sự tìm hiểu Lời Chúa và hiểu lại cho đúng từ gốc Hy Lạp của bản văn. Phải công nhận, cụm từ “Chúa Chiên Lành” nghe rất êm tai, rất đạo đức, rất hiền lành, nhưng nó đã bị làm yếu đi so với nghĩa gốc của Tin Mừng.
Chúng ta quen hiểu chữ “lành” nghĩa là hiền lành, dễ thương, không làm hại ai. Một người “lành” là người không gây rắc rối, không chống đối, không dữ dằn. Nhưng thực ra chữ mà sách Tin Mừng dùng trong tiếng Hy Lạp là “kalos” không có nghĩa như vậy. Nó có nghĩa là “tốt” cách hoàn hảo, đúng nghĩa, cao quý, hoặc trong bối cảnh này cũng có thể dịch là “lành nghề”, chuyên nghiệp. Nói cách khác, “tốt” ở đây không phải là hiền lành, yếu đuối, mà là đúng nghĩa và đáng tin cậy. Cho nên, nếu ta chỉ hiểu “Chúa Chiên Lành” theo kiểu “Chúa hiền lành, dễ thương lắm”, thì ta đã hiểu sai ngay từ đầu.
Trong đoạn Tin Mừng Gioan chương 10, Chúa Giêsu không hề có ý nói Ngài hiền. Ngài muốn nói Ngài khác hẳn với những kẻ chăn thuê. Ngài nói rất rõ: Đám chăn thuê thấy sói đến thì bỏ chạy, còn mục tử thật thì ở lại, mà không những ở lại, mà mục tử “tốt” còn dám liều mạng vì đàn chiên. Đó mới là điểm chính yếu. Một người “tốt” theo kiểu của Tin Mừng không phải là người hiền lành theo nghĩa luân lý, mà là người trung thành đến mức chấp nhận mất mạng vì tha nhân.
Một người cha “tốt” không phải chỉ là người cha hiền như cục đất, không la mắng con bao giờ. Một người cha tốt là người cha luôn dành giờ cho con, ở lại cùng vợ con chứ không bỏ đi khi gia đình đối mặt với nhiều khó khăn, gian khổ. Một linh mục “tốt” không phải chỉ là người nói chuyện dịu dàng, dễ nghe, mà là người không bỏ mặc giáo dân khi họ gặp phải rối ren và khủng hoảng. Một người bạn “tốt” không phải là người chỉ vui vẻ khi mọi sự ổn, mà là người ở lại, sát cánh bên bạn khi mọi thứ đảo lộn hoặc sụp đổ, và tất cả đã rời đi. Đó chính là nghĩa của chữ “tốt” trong Tin Mừng. Vì vậy, khi nói “Chúa là Mục Tử Tốt” (Chúa chiên lành), điều đó không có nghĩa là “Chúa hiền lành lắm, không làm gì hại ai”, mà có nghĩa là “Chúa là Mục tử đích thực, là người không bao giờ bỏ mặc đàn chiên”, ngay cả khi phải trả giá bằng chính mạng sống mình. Và thực tế là, Ngài đã làm đúng như vậy.
Con người chúng ta thường thích hình ảnh một mục tử hiền lành, nhẹ nhàng, và dễ dãi. Nhưng Tin Mừng lại cho chúng ta thấy hình ảnh “Mục tử đích thực” là như thế nào: Ông biết từng con chiên một, chăm sóc cho từng con tùy nhu cầu và tính tình của nó, ông dẫn chiên đi đến những đồng cỏ xanh rì và dòng suối mát trong để chúng ăn uống và nghỉ ngơi, và khi cần thì ông sẵn sàng đối đầu với nguy hiểm để bảo vệ đàn chiên cho đến cùng. Cho nên, nếu ta chỉ giữ lại chữ “lành” theo nghĩa hiền, thì ta đã làm cho Tin Mừng trở nên yếu và nhạt đi mất rồi.
Hình ảnh “mục tử đích thực” trong Tin Mừng không phải là hình ảnh thơ mộng lãng mạn như ta thường nghĩ tưởng. Đó là một công việc gian lao vất vả và không hề đơn giản chút nào: Mục tử phải đi trước đàn chiên, phải canh chừng thú dữ, phải thức đêm ngoài đồng, phải đối diện hiểm nguy. Một mục tử thật là người sống với đàn chiên, biết từng con chiên, và sẵn sàng chết vì chiên. Và Chúa Giêsu chính là mục tử như thế.
Nói tóm lại, chúng ta không nên dùng chữ “Chúa chiên lành” nữa, mà nên đổi lại là: “Chúa là Mục tử đúng nghĩa” hoặc “Mục tử lành nghề”. Và câu hỏi đặt ra cho giáo sĩ cũng như những người đang nắm giữ vai trò lãnh đạo, hướng dẫn người khác là, liệu tôi có là môn đệ thực sự của “Mục tử đúng nghĩa” ấy không? Liệu tôi có đang sống theo đường lối và giáo huấn của Chúa Giesu hay không? Còn câu hỏi dành cho giáo dân, những người thuộc “đàn chiên” là, liệu người đang hướng dẫn, lãnh đạo tôi có giống “Mục tử đúng nghĩa” không, có giống Chúa Giesu không? Hay họ chỉ là những kẻ chăn thuê hèn hạ, chỉ biết ra oai uy quyền và kiếm lợi cá nhân, thậm chí bỏ mặc đàn chiên bơ vơ lạc lõng giữa đồng hoang đầy nguy hiểm rình rập.
Lm. Vui Chứng Nhân
