Trong cuộc đời mỗi con người, ai cũng có ít nhất một lần đi trên con đường Emmau của riêng mình. Đó là con đường của những bước chân trĩu nặng sau một thất bại cay đắng, là quay gót sau những dự định dở dang, là rút lui vào bóng tối khi ánh sáng lý tưởng dường như đã lịm tắt. Nhưng chính trên con đường tháo chạy ấy, một cuộc gặp gỡ kỳ diệu đã thay đổi hoàn toàn định mệnh của nhân loại.
- Khi hy vọng chỉ còn là “chuyện đã từng”
Câu chuyện bắt đầu vào một buổi chiều tà, khi nắng xế chiều hôm đổ dài trên con đường mòn cách Giêrusalem mười một cây số. Hai môn đệ bước đi, nhưng lòng họ còn nặng hơn cả bước chân. Tin Mừng Luca ghi lại một chi tiết đầy xót xa: “Họ dừng lại, vẻ mặt buồn rầu” (Lc 24: 17).
Tại sao họ buồn? Vì họ vừa trải qua một cơn sang chấn đức tin. Họ nói về Chúa Giêsu bằng thì quá khứ: “Ngài là một ngôn sứ đầy uy thế… Thế mà các thượng tế và thủ lãnh của chúng ta đã nộp Ngài… Phần chúng tôi, trước đây vẫn hy vọng rằng chính Ngài là Đấng sẽ cứu chuộc Israel” (Lc 24: 19-21).
Câu chữ “vẫn hy vọng”, ở thì quá khứ, là một cái tang cho niềm tin. Đối với họ, mọi chuyện đã kết thúc trên đồi Canvê. Ngôi mộ trống hay lời các bà đạo đức chỉ khiến họ “cho là chuyện vớ vẩn, nên chẳng tin” (Lc 24: 11-12). Họ đang đi ngược chiều: từ Giêrusalem nơi có Thập giá và Phục sinh quay về Emmau là nơi để ẩn dật và quên lãng.
Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã nhận xét về tình trạng này của hai môn đệ, cũng là của chúng ta, một cách đầy thấu cảm: “Có bao nhiêu nỗi buồn, bao nhiêu thất bại, bao nhiêu sai lầm trong cuộc đời mỗi người! Sâu thẳm trong lòng, tất cả chúng ta đều có phần nào đó giống hai môn đồ ấy. Bao nhiêu lần chúng ta đã hy vọng trong đời? Bao nhiêu lần chúng ta cảm thấy mình chỉ còn một bước nữa là đến hạnh phúc, rồi lại thấy mình bị đánh gục, thất vọng? Nhưng Chúa Giêsu đồng hành cùng tất cả những người nản lòng, cúi đầu buồn bã. Và bằng cách đồng hành một cách kín đáo, Ngài có thể khôi phục lại hy vọng cho họ… Tất cả chúng ta đều đã trải qua những khoảnh khắc khó khăn trong cuộc sống, những khoảnh khắc tăm tối mà ta chìm trong buồn bã, trầm tư, không có tương lai, chỉ thấy trước mặt là bức tường…” (Tiếp kiến chung, ngày 24 tháng 5 năm 2017).
Chúng ta cũng vậy, có những lúc ta nhìn đời qua lăng kính của sự thất vọng. Ta thấy Chúa “vắng mặt” trong những biến cố đau thương, ta thấy lời hứa của Ngài dường như lỗi nhịp. Ta đi lễ, đọc kinh nhưng lòng trí lại đang “xuôi về Emmau”, tìm kiếm một sự an ủi thế trần để khỏa lấp khoảng trống tâm linh.
Chúa Giêsu không hiện ra với ánh hào quang chói lòa để dọa dẫm họ. Ngài hiện ra như một khách bộ hành bình thường, cùng đi, cùng nghe và cùng thấu cảm. Ngài bắt đầu bằng việc đặt câu hỏi. Ngài cho họ trút cạn nỗi lòng. Và rồi, Ngài dùng “phương thuốc” mạnh nhất: Lời Chúa. Đó là đường lối sư phạm của Đấng Phục Sinh: đốt lên ngọn lửa từ Kinh Thánh: “Bấy giờ Chúa Giêsu nói với hai ông rằng: Các anh chẳng hiểu gì cả! Lòng trí các anh thật là chậm tin vào lời các ngôn sứ!” (Lc 24: 25). Ngài không an ủi bằng những lời sáo rỗng, nhưng Ngài dẫn họ về với gốc rễ của đức tin. Ngài giải thích cho họ thấy rằng Thập giá không phải là một sự cố ngoài ý muốn, mà là một phần trong kế hoạch cứu độ thần thánh: “Nào Đấng Kitô lại chẳng phải chịu khổ hình như thế, rồi mới vào trong vinh quang của Ngài sao?” (Lc 24: 26).
Ngài bắt đầu từ ông Môsê và tất cả các ngôn sứ. Ngài dệt lại bức tranh cuộc đời Ngài bằng những sợi chỉ của Cựu Ước. Lúc này, trí hiểu của họ bắt đầu được khai mở. Lời Chúa giống như luồng gió thổi vào đống tro tàn của lòng họ, khiến những đốm lửa hy vọng bắt đầu cháy lại.
Thánh Giêrônimô đã nói một câu bất hủ: “Không biết Kinh Thánh là không biết Chúa Kitô.” Trên đường Emmau, Chúa Giêsu đã chứng minh điều đó. Khi ta tách rời cuộc đời mình khỏi Lời Chúa, ta sẽ thấy mọi biến cố chỉ là sự ngẫu nhiên nghiệt ngã. Nhưng khi soi rọi đời mình vào Kinh Thánh, ta sẽ thấy bàn tay Chúa đang viết những đường thẳng trên những dòng kẻ cong.
- Bẻ Bánh – khoảnh khắc soi sáng
Khi bóng tối sập xuống, hai môn đệ đã làm một việc đúng đắn duy nhất: nài ép khách lạ ở lại. “Mời ông ở lại với chúng tôi, vì trời đã xế chiều, và ngày sắp tàn” (Lc 24: 29). Đây là lời cầu nguyện đẹp nhất của mọi thời đại. Giữa sự hữu hạn của đời người giống như “ngày sắp tàn”, chúng ta cần tha thiết mời Đấng Vĩnh Cửu ở lại.
Và tại bàn ăn, vị khách trở thành gia chủ. Ngài làm bốn cử chỉ: Cầm lấy bánh – Dâng lời chúc tụng – Bẻ ra – Trao cho họ. Đây chính là cử chỉ của Bữa Tiệc Ly. Và “Mắt họ liền mở ra và họ nhận ra Ngài” (Lc 24: 31). Tại sao lại là lúc bẻ bánh? Vì trong hành động bẻ bánh, họ thấy lại con người đích thực của Thầy: một cuộc đời được “bẻ ra” vì người khác. Sự bẻ bánh là sự hiến tế. Họ nhận ra Ngài không phải qua khuôn mặt, nhưng qua tình yêu hiến mạng.
Nhưng ngay khi họ nhận ra, Ngài lại biến mất. Tại sao? Thánh Lêô Cả suy niệm rằng “Điều hữu hình nơi Đấng cứu độ chúng ta được chuyển vào trong các bí tích” (Sermo 74, 2: CCL 138A, 457 PL 54, 398) vì “Các mầu nhiệm của cuộc đời Chúa Kitô là nền tảng cho những gì Ngài ban phát trong các bí tích nhờ các thừa tác viên của Hội Thánh Ngài” (GLHTCG, số 1115).
Hành trình Emmau dạy chúng ta rằng: Bí tích Thánh Thể là nơi hẹn gặp tối hậu. Khi ta rước lấy tấm bánh bẻ ra, ta không chỉ rước lấy một biểu tượng, mà rước lấy chính Đấng đã chiến thắng cái chết để ở lại với ta mọi ngày cho đến tận thế sau khi Ngài gánh chịu khổ hình trên Thập giá. Thánh Phêrô nói: “Anh em biết rằng không phải bằng vàng bạc hay hư nát mà anh em đã được cứu chuộc… nhưng bằng máu châu báu của Đức Kitô, Con Chiên tinh tuyền” (1 Pr 1: 18-19). Cái giá của sự cứu chuộc không phải do vàng bạc hư nát. Thánh Phêrô nhắc nhở chúng ta về giá trị đích thực của con người. Chúng ta thường đánh giá mình bằng những tiêu chuẩn thế gian: bằng cấp, địa vị, tài sản. Nhưng Thánh Phêrô kéo chúng ta về với một sự thật lớn lao: giá trị của bạn là do bởi Máu của Con Thiên Chúa. Ơn cứu độ không phải là một món quà rẻ tiền, nhưng được trả bằng những giọt máu cuối cùng của Chúa Giêsu trên đồi Canvê.
Chúa Giêsu phải chịu khổ hình vì tội lỗi của nhân loại là thực tại quá đỗi kinh khủng, nhưng đồng thời nó cũng là minh chứng cho một tình yêu “không có gì tách được chúng ta ra khỏi tình yêu của Thiên Chúa thể hiện nơi Chúa Kitô Giêsu, Chúa chúng ta” (Rm 8: 39). Khi hai môn đệ Emmau hiểu được giá trị của Máu Châu Báu này, họ không còn thấy Thập giá là nỗi nhục nhã, nhưng là một vinh quang cứu độ.
Thánh Gioan Phaolô II đã viết: “Con người không thể sống thiếu tình yêu. Họ vẫn là một hữu thể không thể hiểu được chính mình, cuộc sống của họ vô nghĩa, nếu tình yêu không được bày tỏ cho họ, nếu anh ta không gặp gỡ tình yêu, nếu họ không trải nghiệm nó và biến nó thành của riêng mình…Sự Cứu Chuộc đã được hoàn thành trong mầu nhiệm Phục Sinh, dẫn dắt qua Thập Giá và cái chết đến sự Phục Sinh” (Thông điệp Redemptor Hominis – Đấng Cứu Chuộc con người, số 10).
- Sự sống không thể bị cầm giữ
Hành trình từ Emmau quay ngược lại Giêrusalem là một hành trình từ sự sợ hãi đến sự can trường. Hai môn đệ vừa nhận ra Chúa liền “đứng dậy, quay trở lại Giêrusalem” (Lc 24: 33). Họ không còn sợ bóng đêm, không còn sợ lính canh, vì lòng họ đang cháy lửa Phục sinh. Lửa ấy sau đó đã bùng lên mạnh mẽ trong ngày Lễ Ngũ Tuần qua môi miệng của Thánh Phêrô. Vị tông đồ từng chối Thầy, nay đứng ra tuyên xưng dõng dạc: “Thiên Chúa đã giải thoát Ngài khỏi những đau khổ của cõi chết mà cho Ngài phục sinh, vì không thể nào để cho Ngài bị cầm giữ trong đó” (Cv 2: 24).
“Không thể nào để cho Ngài bị cầm giữ trong đó” là một định luật của tình yêu. Sự chết có thể giam cầm những gì thuộc về cát bụi, nhưng không thể cầm giữ được Đấng là nguồn mạch sự sống. Chúa Giêsu là Đấng Thánh, và như lời vua Đavít đã tiên báo: “Chúa không để linh hồn tôi trong cõi chết, và không để Đấng Thánh của Chúa thấy sự hư nát” (Cv 2: 27).
Sức mạnh của Phục sinh không phải là một sự kiện lịch sử xảy ra một lần rồi thôi. Đó là một động lực đang vận hành trong thế giới. Khi gặp khó khăn, khi bệnh tật hay đau khổ bủa vây, chúng ta hãy nhớ rằng: sự chết không có tiếng nói cuối cùng. Thiên Chúa đã “bẻ gãy xiềng xích tử thần.”
Hành trình của hai môn đệ trên đường Emmau đem lại cho chúng ta những bài học đức tin:
- Để Lời Chúa chỉnh sửa cuộc đời, đừng bắt Chúa theo ý mình, hãy siêng năng suy niệm Kinh Thánh mỗi ngày để biến đổi suy nghĩ theo cách nghĩ của Ngài.
- Nhận ra Chúa nơi Thánh Thể, đừng dự lễ theo thói quen, nhưng hãy tham dự Thánh lễ với lòng khát khao Chúa Phục Sinh ở lại với chúng ta và biến đời chúng ta thành “tấm bánh bẻ ra” cho tha nhân.
- Cuộc gặp gỡ Chúa đích thực sẽ làm lòng bừng cháy và thúc bách ta chia sẻ niềm vui Phục Sinh cho mọi người, thay vì giữ riêng cho mình.
“Chúa Giêsu luôn ở bên cạnh chúng ta để ban cho chúng ta hy vọng, sưởi ấm trái tim chúng ta và nói: “Hãy tiến lên, Ta ở cùng các con. Hãy tiến lên”. Bí quyết của con đường dẫn đến Emmau đơn giản là: bất chấp vẻ bề ngoài trái ngược, chúng ta vẫn được yêu thương và Chúa sẽ không bao giờ ngừng yêu thương chúng ta. Chúa sẽ luôn đồng hành cùng chúng ta, ngay cả trong những khoảnh khắc đau đớn nhất, ngay cả trong những khoảnh khắc tồi tệ nhất, ngay cả trong những khoảnh khắc thất bại. Đó là nơi Chúa hiện diện. Và đó là niềm hy vọng của chúng ta. Hãy tiến bước với niềm hy vọng này! Bởi vì Ngài ở bên cạnh chúng ta và đồng hành cùng chúng ta. Luôn luôn!” (ĐGH Phanxicô, đã dẫn trên).
Lạy Chúa Giêsu Phục Sinh, khi đời “xế chiều” và hy vọng cạn kiệt, xin hãy cùng đi với chúng con. Xin mở mắt chúng con khỏi cái nhìn hạn hẹp để nhận ra Chúa qua Lời và Thánh Thể, hầu biết bẻ đời mình chia sẻ cho tha nhân. Vì Chúa đã chiến thắng tử thần, niềm hy vọng của chúng con là bất diệt. Chúa đã trỗi dậy! Alleluia! Amen.
Phêrô Phạm Văn Trung
