Giữa bao ồn ào mệt nhọc của cuộc sống, lời giới thiệu đơn sơ của Gioan Tẩy Giả vang lên như một niềm hy vọng: “Đây là Chiên Thiên Chúa” (Ga 1: 29). Một lời chứng mở ra cả mầu nhiệm cứu độ cho nhân loại. Mỗi người chúng ta được mời gọi dừng lại, chiêm ngắm và nhận ra Đấng đang lặng lẽ “tiến về phía mình” (Ga 1: 29), để đón nhận và học cách trở nên người “chứng thực rằng Ngài là Đấng Thiên Chúa tuyển chọn” (Ga 1: 34).
- Chúa Giêsu, Chiên Thiên Chúa, chuyển hướng lịch sử của con người
Dù được dòng người đến sông Giođan vây bọc, Gioan Tẩy Giả không thu hút mọi người nhìn vào mình. Ông không rao giảng dài dòng, không giải thích phức tạp. Ông chỉ đưa tay chỉ vào Chúa Giêsu và nói một câu ngắn gọn, nhưng cho thấy toàn bộ lịch sử con người chuyển hướng: “Đây Chiên Thiên Chúa, đây Đấng xoá tội trần gian” (Ga 1: 29). Gioan không nói “đây là một ngôn sứ”, cũng không nói “đây là người đạo đức”, nhưng Gioan nói “Đây Chiên Thiên Chúa.” Hình ảnh này gợi lại bữa tiệc Chiên Vượt Qua trong Cựu Ước, nhất là những gì đã được ngôn sứ Isaia tiên báo.
Đó là hình ảnh con chiên Vượt Qua: “Mồng mười tháng này, ai nấy phải bắt một con chiên cho gia đình mình, mỗi nhà một con…Con chiên đó phải toàn vẹn, phải là con đực, không quá một tuổi…Phải nhốt nó cho tới ngày mười bốn tháng này, rồi toàn thể đại hội cộng đồng Istael đem sát tế vào lúc xế chiều, lấy máu bôi lên khung cửa những nhà có ăn thịt chiên…Các ngươi phải ăn vội vã : đó là lễ Vượt Qua mừng Chúa. Đêm ấy Ta sẽ rảo khắp đất Ai cập, sẽ sát hại các con đầu lòng trong đất Ai cập, từ loài người cho đến loài thú vật, và sẽ trị tội chư thần Ai cập: vì Ta là Chúa. Còn vết máu trên nhà các ngươi sẽ là dấu hiệu cho biết có các ngươi ở đó. Thấy máu, Ta sẽ vượt qua, và các ngươi sẽ không bị tai ương tiêu diệt khi Ta giáng hoạ trên đất Ai cập” (Xh 12: 3-14).
Đó là hình ảnh của Người Tôi Trung đau khổ bị dẫn đi như chiên bị làm thịt: “Tất cả chúng ta lạc lõng như chiên cừu, lang thang mỗi người một ngả. Nhưng Chúa đã đổ trên đầu người tội lỗi của tất cả chúng ta. Bị ngược đãi, người cam chịu nhục, chẳng mở miệng kêu ca; như chiên bị đem đi làm thịt, như cừu câm nín khi bị xén lông, người chẳng hề mở miệng” (Is 53: 6-7).
Đó là hy lễ đền tội thay cho dân: “Vì đã nếm mùi đau khổ, người công chính, tôi trung của Ta, sẽ làm cho muôn người nên công chính và sẽ gánh lấy tội lỗi của họ…Người công chính đó đã hiến thân chịu chết, đã bị liệt vào hàng tội nhân; nhưng thực ra, người tôi trung đó đã mang lấy tội muôn người và can thiệp cho những kẻ tội lỗi” (Is 53: 11-12).
Gioan Tẩy Giả giới thiệu Chúa Giêsu là Chiên Thiên Chúa, theo hình ảnh Người Tôi Trung đau khổ của ngôn sứ Isaia. Chúa Giêsu sẽ không dùng quyền năng để phản kháng, Ngài sẽ cam chịu nhục hình, thinh lặng như chiên bị đem đi sát tế. Qua việc tự nguyện gánh lấy mọi tội khiên và hiến dâng mạng sống làm hy lễ đền tội, Chúa Giêsu sẽ biến nỗi thống khổ thành nguồn ơn cứu độ, làm cho muôn người nên công chính và giao hòa nhân loại với Chúa Cha. Từ lời chứng của Gioan, niềm hy vọng của nhân loại được mở ra: kiếp phàm nhân tội lỗi, đau khổ, nay được Chiên Thiên Chúa “gánh lấy tội lỗi…mang lấy tội muôn người và can thiệp cho những kẻ tội lỗi…nhìn thấy ánh sáng và được mãn nguyện” (Is 53: 11-12).
- Chiên Thiên Chúa không xoá tội bằng quyền lực, mà bằng hiến dâng
Thánh Gioan không nói: Đây là Đấng trừng phạt tội lỗi, nhưng ngài nói đây là “Đấng xoá tội trần gian”. Động từ “xoá” ở đây, tiếng Hy Lạp là αἴρω – airō, không chỉ là xóa bỏ trên giấy tờ, mà là mang lấy, gánh lấy, vác đi, loại bỏ. Αἴρων τὴν ἁμαρτίαν – airon tin amartian – mang lấy, gánh lấy, xóa bỏ tội lỗi. [1] Điều này hoàn toàn hoà hợp với lời Tiên tri Isaia: “Chính người đã mang lấy những bệnh tật của chúng ta, đã gánh chịu những đau khổ của chúng ta” (Is 53: 4).
Đức Giáo Hoàng Phanxicô nói: “Chúa Giêsu được gọi là Chiên Thiên Chúa, Đấng xoá bỏ tội trần gian: Ngài là Chiên Con gánh lấy tội lỗi của thế gian. Có thể có người nghĩ: nhưng làm sao một con chiên yếu đuối như vậy, một con chiên nhỏ bé yếu ớt, lại có thể gánh lấy biết bao tội lỗi, biết bao điều ác? Bằng Tình Yêu. Bằng sự hiền lành của Ngài. Chúa Giêsu không bao giờ ngừng là một con chiên: hiền lành, tốt lành, tràn đầy tình yêu thương, gần gũi với những người bé nhỏ, gần gũi với người nghèo. Ngài ở đó, giữa mọi người, chữa lành cho mọi người, dạy dỗ, cầu nguyện. Chúa Giêsu, yếu đuối như một con chiên. Tuy nhiên, Ngài có sức mạnh để gánh lấy tất cả tội lỗi của chúng ta, tất cả” (Bài giảng tại giáo xứ Thánh Tâm Chúa Giêsu ở Castro Pretorio, giáo phận Rôma, Chúa nhật, ngày 19 tháng 1 năm 2014).
Chiên Thiên Chúa không chiến thắng bằng sức mạnh, nhưng bằng tình yêu hiến tế. Làm sao để cảm nhận sức mạnh của Chiên Thiên Chúa gánh lấy tất cả tội lỗi của chúng ta? Chúng ta cần phải như Gioan Tẩy Giả khiêm tốn thú nhận: “Tôi đã không biết Ngài” (Ga 1: 31). Đây không phải là thiếu hiểu biết, mà là một bài học thiêng liêng sâu sắc: không ai tự mình nhận ra Chúa Kitô, nếu không được Thiên Chúa mạc khải. Dấu chỉ giúp Gioan nhận ra Đấng Cứu Thế là: “Tôi đã thấy Thần Khí tựa chim bồ câu từ trời xuống và ngự trên Ngài” (Ga 1: 32). Chúa Thánh Thần là Đấng chỉ cho ta thấy Chúa Kitô, và cũng là Đấng làm cho lời chứng của ta trở nên sống động.
Gioan đã gặp, đã thấy, và vì thế đã làm chứng: “Tôi đã không biết Ngài. Nhưng chính Đấng sai tôi đi làm phép rửa trong nước đã bảo tôi: Ngươi thấy Thần Khí xuống và ngự trên ai, thì người đó chính là Đấng làm phép rửa trong Thánh Thần. Tôi đã thấy, nên xin chứng thực rằng Ngài là Đấng Thiên Chúa tuyển chọn” (Ga 1: 33-34).
Người môn đệ của Chúa Kitô cũng cần học sự khiêm tốn của Gioan Tẩy Giả, thừa nhận sự hữu hạn của lý trí để mở lòng đón nhận mạc khải từ Chúa Thánh Thần. Thay vì tìm Chúa qua những tư tưởng duy lý khô khan, chúng ta cần gặp gỡ cá vị với Ngài qua cầu nguyện, lãnh nhận bí tích Giao hòa, nhất là bí tích Thánh Thể. Khi đã “cảm nhận” Chúa hiện diện trong đời mình, chúng ta cần can đảm làm chứng cho Ngài bằng cách sống yêu thương hy sinh, biến đức tin thành hành động cụ thể chứ không chỉ là lời nói suông.
- Ánh sáng không chỉ cho Israel, mà cho muôn dân
Ngôn sứ Isaia mở rộng tầm vóc cứu độ của Chiên Thiên Chúa: “Nếu ngươi chỉ là tôi trung của Ta để tái lập các chi tộc Giacóp, để dẫn đưa các người Israel sống sót trở về, thì vẫn còn quá ít. Vì vậy, này Ta đặt ngươi làm ánh sáng muôn dân, để ngươi đem ơn cứu độ của Ta đến tận cùng cõi đất” (Is 49: 6). Ơn cứu độ không bị giới hạn trong một dân tộc hay một nhóm đạo đức. Chúa Giêsu là Ánh Sáng cho toàn thế giới, cho cả những vùng tối của con người: tội lỗi cá nhân, đổ vỡ gia đình, bạo lực, bất công, chiến tranh.
Khi Chiên Thiên Chúa bước vào thế giới, Thiên Chúa không còn là Đấng xa vời, mà là Đấng cho con người được sống gần gũi với Ngài, như ĐGH Phanxicô viết: “Chúa Giêsu cho thấy sự thánh thiện của Ngài không loại trừ những cảm xúc sâu xa. Trong nhiều dịp khác nhau, Ngài đã cho thấy một tình yêu vừa nồng nhiệt vừa trắc ẩn. Ngài có thể vô cùng xúc động và đau buồn, ngay cả đến rơi nước mắt. Rõ ràng là Chúa Giêsu không thờ ơ với những lo toan bận bịu hằng ngày của mọi người, chẳng hạn như sự mệt mỏi hay đói khát của họ: “Thầy chạnh lòng thương đám đông này… họ không có gì ăn… họ sẽ ngất xỉu dọc đường, và một số trong họ đến từ nơi rất xa (Mc 8: 2-3)” (Thông điệp Dilexit Nos, số 44).
Chính vì thế, lời “Đây Chiên Thiên Chúa” không phải là lời kết thúc, mà là khởi đầu của một đời sống mới. Mỗi Thánh Lễ, linh mục lặp lại lời thánh Gioan Tẩy giả: “Đây Chiên Thiên Chúa, đây Đấng xoá tội trần gian.” Chúng ta có thực sự nhìn vào Chiên Thiên Chúa không? Hay chỉ cúi đầu cho xong nghi thức? Rồi vẫn sống trong tội lỗi, oán giận, ích kỷ như thể Chiên Thiên Chúa chưa từng đến trong trần thế, lại càng chưa từng đến trong đời chúng ta?
Trong một bài giảng, Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã suy ngẫm: “Hình ảnh con chiên này có thể gây ngạc nhiên; một con vật không nổi tiếng về sức mạnh và sự dẻo dai lại gánh trên vai một gánh nặng đè nén. Khối lượng lớn của sự ác được loại bỏ và mang đi bởi một sinh vật yếu đuối và mỏng manh, là biểu tượng của sự vâng phục, ngoan ngoãn và tình yêu dẫn đến sự hy sinh bản thân. Con chiên không phải là kẻ thống trị, mà ngoan ngoãn, không hung hăng, mà hiền hòa; không giơ móng vuốt lên hay nhe răng ra khi bị tấn công mà chịu đựng và phục tùng.”
Và Đức Giáo Hoàng hỏi: “Đối với Giáo hội, đối với chúng ta ngày nay, việc làm môn đệ của Chúa Giêsu, Chiên Thiên Chúa, có nghĩa là gì?” Ngài trả lời: “Điều đó có nghĩa là thay thế sự độc ác bằng sự trong trắng, thay thế sức mạnh bằng tình yêu thương, kiêu ngạo bằng khiêm nhường, danh vọng bằng phục vụ. Làm môn đệ của Chiên Thiên Chúa có nghĩa là không sống như thể chúng ta là một “pháo đài bị vây hãm”, mà như một thành phố nằm trên núi, rộng mở, chào đón và hỗ trợ. Điều đó có nghĩa là không giữ thái độ khép kín, mà mang Tin Mừng đến cho mọi người, làm chứng bằng chính cuộc sống của mình rằng việc theo Chúa Giêsu khiến chúng ta tự do và vui vẻ hơn.” [2]
Nhận ra Chiên Thiên Chúa luôn kéo theo một hoán cải cụ thể: biết tha thứ, biết chia sẻ, biết sống cho những người khác, như Gioan Tẩy Giả không giữ lại các môn đệ cho riêng mình. Khi các môn đệ của Gioan Tẩy Giả theo Chúa Giêsu, ông vui mừng. Ông nói: “Ngài phải nổi bật lên, còn tôi phải lu mờ đi” (Ga 3: 30). Đó là linh đạo của mọi Kitô hữu: không thu hút sự chú ý của người khác về mình, mà dẫn người khác đến với Chúa Kitô. Chúng ta không cần nói hay, chỉ cần sống sao cho người khác hỏi: tại sao bạn lại có sự bình an như thế? Và khi ấy, ta chỉ tay về phía Chúa Kitô.
Lạy Chúa Giêsu, Chiên Thiên Chúa hiền lành và khiêm nhường, Chúa đã không xoá tội trần gian bằng án phạt, mà bằng thập giá. Xin cho con biết nhận ra Chúa mỗi ngày: trong Lời Chúa, trong Thánh Thể, và nơi những người bé nhỏ con gặp mỗi ngày trong đời con. Xin cho con đừng giữ Chúa cho riêng mình, nhưng trở nên một Gioan Tẩy Giả nhỏ bé, dám giơ tay về Chúa và nói bằng cả đời sống: “Đây Chiên Thiên Chúa, đây Đấng xóa tội trần gian”. Amen.
Phêrô Phạm Văn Trung
[1] https://onlinechapel.goarch.org/biblegreek/?id=3&book=John&chapter=1
