Trong Phụng vụ Mùa Phục Sinh, sứ điệp về Chúa Kitô Phục Sinh không chỉ dừng lại ở việc Ngài chiến thắng cái chết, mà còn mở rộng ra mối tương quan thiết thân giữa Ngài và nhân loại. Các bài đọc Kinh Thánh hôm nay cho thấy hành trình đi đến ơn cứu độ: từ lời Thánh Phêrô mời gọi sám hối, nhờ sự hy sinh tự hiến của “Con Chiên bị sát tế”, đến với Chúa Giêsu là “Cửa” và là “Mục Tử” dẫn đưa đoàn chiên vào đồng cỏ sự sống.
- Sám hối là cửa ngõ bước vào Nước Trời
Sách Tông đồ Công vụ đưa chúng ta trở lại buổi bình minh của Giáo hội. Thánh Phêrô, sau khi lãnh nhận Chúa Thánh Thần, đã đứng lên dõng dạc tuyên bố một sự thật chấn động: “Chúa Giêsu mà anh em đã treo trên thập giá, Thiên Chúa đã đặt Ngài làm Chúa và làm Đấng Kitô” (Cv 2: 36).
Phản ứng của đám đông là chìa khóa cho sự biến đổi: “Họ đau đớn trong lòng” (Cv 2: 37). Trong tiếng Hy Lạp, từ κατανυσσομαι – katanyssomai diễn tả một nỗi đau như bị “đâm thấu” vào tim, một nỗi buồn thống hối lành thánh, xúc động sâu xa trước tình thương của Thiên Chúa. Đây không phải là nỗi buồn ủy mị, mà là sự bừng tỉnh của lương tâm trước chân lý.
Khi người ta hỏi: “Thưa các ông, chúng tôi phải làm gì?” (Cv 2: 37), câu trả lời của Phêrô rất dứt khoát: “Anh em hãy sám hối, và mỗi người hãy chịu phép rửa nhân danh Chúa Giêsu Kitô, để được ơn tha tội; và anh em sẽ nhận được ân huệ là Thánh Thần” (Cv 2: 38). Để vào được “đoàn chiên” của Thiên Chúa, con người không thể kiêu ngạo trèo qua tường, mà phải khiêm hạ đi qua cửa hẹp thừa nhận lỗi lầm của mình.
Lời kêu gọi “Anh em hãy tránh xa thế hệ gian tà này để được cứu độ” (Cv 2: 40) của Phêrô không mang nghĩa cô lập thế gian, nhưng là sự tách biệt khỏi lối sống khước từ Thiên Chúa. Ba ngàn người gia nhập đạo ngày hôm ấy là minh chứng cho sức mạnh của hồng ân khi con người dám mở lòng đón nhận tiếng gọi của Vị Mục Tử qua lời giảng của các Tông đồ.
- Bước theo Chúa Kitô
Thánh Phêrô trong thư thứ nhất đi sâu vào mầu nhiệm khổ nạn của Chúa Kitô, cái giá để mở ra cánh cửa sự sống. Thánh Phêrô mời gọi chúng ta: “Chúa Kitô đã chịu đau khổ vì anh em,để lại một gương mẫu cho anh em dõi bước theo Ngài” (1 Pr 2: 21). Mục tử nhân lành không chỉ đứng xa ra lệnh, nhưng đi trước. Bước chân của Ngài thấm máu. Mục tử đã trở thành con chiên, Đấng vô tội đã gánh lấy tội để chiên được sống. Trong bài ca Người Tôi Trung, ngôn sứ Isaia đã nói: “Ngài đã thí mạng mình không màng cái chết, và đã bị liệt hang những kẻ ngỗ nghịch, là đã mang lấy tội lỗi nhiều người, và đứng ra bầu chữa cho những kẻ ngỗ nghịch” (Is 53: 12). Thánh Phêrô khẳng định lại lời ngôn sứ: “Vì Ngài phải mang những vết thương mà anh em đã được chữa lành” (1 Pr 2: 24). Đây là lời an ủi lớn lao cho những ai đang chịu đau khổ.
Thánh Giáo Hoàng Gioan Phaolô II đã viết về ý nghĩa của đau khổ: “Chúa Kitô đã biến đau khổ thành nền tảng vững chắc nhất của điều thiện cuối cùng, đó là điều thiện của ơn cứu độ đời đời. Qua sự đau khổ trên thập giá, Chúa Kitô đã chạm đến tận gốc rễ của sự ác, của tội lỗi và sự chết. Ngài đã chiến thắng kẻ chủ mưu của sự ác, là Satan, và sự nổi loạn dai dẳng của hắn chống lại Đấng Tạo Hóa. Đối với người anh chị em đang đau khổ, Chúa Kitô tiết lộ và dần dần hé lộ những chân trời của Nước Thiên Chúa: những chân trời của một thế giới được hoán cải cho Đấng Tạo Hóa, một thế giới không còn tội lỗi, một thế giới được xây dựng trên sức mạnh cứu rỗi của tình yêu” (Thông điệp Salvifici Doloris, số 26).
- Chúa Giêsu là cửa và mục tử
Đỉnh cao của mạc khải về tương quan giữa mục tử và chiên được Chúa Giêsu diễn tả qua hai hình ảnh đan xen: Cửa và Mục Tử.
Tại sao Chúa Giêsu lại tự ví mình là cánh cửa? Trong bối cảnh Trung Đông xưa, các chuồng chiên ngoài trời thường không có cánh cửa gỗ. Vị mục tử sẽ nằm ngay lối ra vào. Chính thân thể ông là cánh cửa. Không một con chiên nào ra hay vào mà không đi qua người ông, và không một kẻ thù nào xâm nhập được mà không chạm đến thân xác ông.
Ai đi qua Chúa Kitô không phải là đi vào sự giam cầm, mà là bước vào sự tự do đích thực của con cái Thiên Chúa: “Tôi là cửa. Ai qua tôi mà vào thì sẽ được cứu. Người ấy sẽ ra vào và gặp được đồng cỏ” (Ga 10: 9). Người ấy sẽ được bảo vệ vì Chúa Giêsu là lằn ranh bảo vệ chúng ta trước những “kẻ trộm”, nghĩa là các tư tưởng sai lạc, những cám dỗ phù phiếm.
Thánh Tôma Aquinô kêu mời: “Hãy chú ý: không ai khác là cửa ngoài Chúa Kitô… Chắc chắn thật thích hợp khi Chúa Kitô là một mục tử, vì cũng như đàn chiên được người chăn chiên dẫn dắt và nuôi dưỡng, thì các tín hữu cũng được Chúa Kitô nuôi dưỡng bằng thức ăn thiêng liêng, bằng chính thân thể và máu của Ngài…Hãy bám chặt vào Chúa Kitô nếu muốn được an toàn. Các con sẽ không thể lạc lối vì Ngài là con đường.” [1]
Giữa hàng tỷ người trên thế giới, Vị Mục Tử không nhìn chúng ta như một khối đám đông vô danh. Ngài gọi “tên từng con” (Ga 10: 3). Đây là khía cạnh cá vị nhất của đức tin. Trong Kinh Thánh, cái tên đại diện cho bản chất và định mệnh của một con người. Việc Chúa gọi tên có nghĩa là Ngài thấu hiểu mọi nỗi đau, mọi khao khát và mọi yếu đuối của chúng ta. “Chúa yêu thương mỗi người chúng ta như thể chỉ có một mình chúng ta.” [2]
Giữa một thế giới đầy rẫy những tạp âm và những lời hứa hẹn huyễn hoặc của “kẻ trộm”, làm sao để nhận ra tiếng Chúa? Chúa Giêsu chỉ cách: “Chiên đi theo sau, vì chúng nhận biết tiếng của anh” (Ga 10: 4). Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã gợi ý: “Người chăn chiên tốt lắng nghe đàn chiên, hướng dẫn đàn chiên, chăm sóc đàn chiên. Và đàn chiên biết cách phân biệt giữa những người chăn chiên này, chúng không nhầm lẫn. Đàn chiên phó thác mình cho người chăn chiên tốt, phó thác mình cho Chúa Giêsu. Chỉ có người mục tử nào giống Chúa Giêsu mới có thể giành được lòng tin của đàn chiên, bởi vì Ngài là cửa…Ngài hiền lành. Một trong những dấu hiệu của Người Chăn Chiên Tốt là sự hiền lành. Người Chăn Chiên Tốt là người hiền lành. Một mục tử không hiền lành thì không phải là một mục tử tốt…Thêm vào đó, một người chăn chiên tốt lành thì dịu dàng; ông ấy có sự dịu dàng gần gũi, biết từng con chiên một, gọi tên từng con, và chăm sóc chúng như thể đó là con duy nhất của mình, đến nỗi khi trở về nhà mệt mỏi sau một ngày làm việc, mà nhận ra có một con bị mất, ông lại ra ngoài tìm kiếm và cõng nó về nhà trên vai. Đây là một người chăn chiên tốt lành, đây là Chúa Giêsu, đây là Đấng đồng hành cùng chúng ta trên con đường đời” (Bài giảng tại Nhà trọ Thánh Mátta ngày 03/05/2020).
Sứ mạng của Chúa Giêsu là “để cho chiên được sống và sống dồi dào” (Ga 10: 10). Satan, tội lỗi, sự ích kỷ như “kẻ trộm” đến để phá hủy, còn Chúa đến để ban sự sống dồi dào. Dồi dào – περισσός trong tiếng Hy Lạp không có nghĩa là “nhiều về số lượng” mà là “dư đầy về chất lượng”, là sự quảng đại vô hạn của Thiên Chúa đối với con người, đem lại cho con người một ý nghĩa tối hậu trong đời sống, một niềm hy vọng không thể bị dập tắt bởi cái chết, được thông phần vào bản tính vinh quang của Thiên Chúa nhờ ân sủng. “Thật vậy, vinh quang của Thiên Chúa là con người sống, và sự sống của con người là được nhìn thấy Thiên Chúa. Nếu sự mạc khải của Thiên Chúa qua công trình tạo dựng đã đem đến sự sống cho mọi loài trên trái đất, thì việc Ngôi Lời biểu lộ Chúa Cha lại càng đem lại sự sống gấp bội cho những ai thấy Thiên Chúa” (GLHTCG, số 294).
Sự sống dồi dào ấy hôm nay được trao ban nhờ các Bí tích của Giáo hội qua các vị lãnh đạo Chúa đã đặt làm mục tử, nhất là Tại bàn tiệc Thánh Thể, Vị Mục Tử không chỉ dẫn chúng ta đến đồng cỏ xanh tươi, mà chính Ngài trở thành Đồng Cỏ, thành Lương Thực cho chúng ta: “Lạy Chúa là Mục Tử hằng hữu, Chúa không bỏ rơi đoàn chiên Chúa, nhưng nhờ các Thánh Tông Ðồ, Chúa luôn che chở, giữ gìn để đoàn chiên được hướng dẫn nhờ các vị lãnh đạo Chúa đã đặt làm mục tử nhân danh Con Chúa coi sóc đoàn chiên” (Kinh Tiền Tụng các Tông Ðồ I).
Sứ điệp Lời Chúa hôm nay mời gọi chúng ta dành thời gian thinh lặng để lắng nghe và phân định tiếng Chúa qua Kinh Thánh và các biến cố trong đời; tin tưởng và phó thác cuộc đời cho Đấng “canh giữ linh hồn” mình, như tác giả thánh vịnh tin tưởng kêu lên: “Chúa là mục tử chăn dắt tôi, tôi chẳng thiếu thốn gì. Trong đồng cỏ xanh tươi, Người cho tôi nằm nghỉ. Ngài đưa tôi tới dòng nước trong lành và bổ sức cho tôi. Ngài dẫn tôi trên đường ngay nẻo chính vì danh dự của Ngài. Lạy Chúa, dầu qua lũng âm u con sợ gì nguy khốn, vì có Chúa ở cùng. Côn trượng Ngài bảo vệ, con vững dạ an tâm” (Tv 23: 1- 4)); luôn sẵn sàng sám hối quay trở về như những người Do Thái năm xưa khi nhận ra mình đã đi lạc.
Mỗi Kitô hữu, tùy theo ơn gọi của mình, là cha mẹ trong gia đình, là người lãnh đạo cộng đoàn, thầy cô giáo…, đều được mời gọi phản chiếu hình ảnh Mục Tử Nhân Lành: biết tên, biết hoàn cảnh và yêu thương những người được giao phó cho mình, sẵn sàng hy sinh cái tôi ích kỷ để người khác được sống, không vào ràn chiên bằng quyền lực leo tường hay áp đặt ý riêng.
Tin Mừng Chúa Nhật Chúa Chiên Lành khẳng định tình yêu vô biên của Thiên Chúa: chúng ta không cô độc, nhưng được cứu chuộc bằng chính giá máu Chúa Kitô. Ngài là cánh cửa đón nhận tội nhân và là Mục Tử dẫn lối từ cái chết đến sự sống phục sinh. Nguyện cho chúng ta khi nghe tiếng Chúa gọi, biết sẵn sàng đáp lời và can đảm bước qua “Cửa Kitô” để tận hưởng đồng cỏ sự sống cùng dòng nước ân sủng bình an.
Lạy Chúa Giêsu, Mục Tử Nhân Lành, xin hãy dẫn dắt chúng con. Xin cho chúng con nhạy bén trước tiếng Chúa và can đảm theo bước chân Chúa trên con đường tự hiến, để cùng với Ngài, chúng con đạt tới bàn tiệc vĩnh cửu trên trời. Amen.
Phêrô Phạm Văn Trung
[1] https://www.catholicace.com/christ-the-son/#good-shepherd
