Cách đây hai tuần, tôi được mời dự Thánh Lễ Hôn Phối bên nhà gái của cháu Đoàn Đức Tính ( gọi bằng ông trẻ ) tại giáo xứ Mân Côi, ( Hạt An Bình – GP Xuân Lộc ). Với tôi, có điều rất cảm kích và còn nhớ mãi đó là ngay trước Thánh Lễ, cộng đoàn đã cùng nhau Lần Chuỗi Mân Côi sốt sắng. Ban đầu, tôi nghĩ chỉ lần có một, hoặc hai chục kinh trong khi…chờ cha chủ tế ra, nhưng không ngờ lại lần đủ cả Năm Chục ! Thường mỗi khi đi đâu xa, tôi vẫn đút túi Cỗ Tràng Hạt để lần khi ngồi xe, nhưng hôm đó mặc vét, lại nghĩ chắc Lễ Cưới không Lần Hạt, thế nên rất tiếc phải…đếm bằng các đốt ngón tay !.
Cha chủ tế Thánh Lễ hôm đó là một trong hai người cậu của cô dâu, đó là cha Thoại, hiện là phó xứ Tân Mai ( GP Xuân Lộc ). Tuy còn trẻ nhưng bài giảng lễ của cha hôm ấy mang ý nghĩa sâu sắc và rất cần thiết cho đời sống hôn nhân của giới trẻ hôm nay. Xong lễ, mọi người được mời vào dự tiệc, tôi được xếp ngồi cùng bàn với một cha cố đã về hưu, trước đây là chánh xứ GX Thanh Bình, còn GX Mân Côi ngày đó chỉ là…họ lẻ. Tôi ngồi giữa một bên là cha Thông ( chánh xứ GX Lãnh Trì, TGP Hà Nội, anh ruột của cha Thoại và cha xứ, tôi hỏi ngài có phải chỉ trong Thánh Lễ đặc biệt hôm nay mới Lần Hạt hay không thì cha nói, trước Thánh Lễ nào cũng vậy, trừ ra Lễ Chúa Nhật, đây là truyền thống của dân xứ, từ khi giáo họ được mang tên Họ Mân Côi. Có chi tiết được ghi nhận, ngồi cạnh tôi có một ông, đoán là đại diện họ nhà gái, khi Lần Hạt, ông ta lúc thì lớn giọng đọc, lúc lại lặng im và cứ thế mà đọc như một…cái máy không hề phân ra hai bè nam, nữ gì cả khiến tôi không khỏi phần nào chia trí !
Việc Lần Chuỗi Mân Côi, nếu chỉ như một…truyền thống và đọc ( Tụng ) ngoài môi miệng thôi, đó không phải là Cầu Nguyện đích thực và có thể bị Chúa quở trách:“ Dân này chỉ kính thờ Ta ngoài môi miệng, còn lòng trí chúng thì xa Ta lắm, chúng tôn thờ Ta luống công” ( Mc 7, 6-7 ). Phải chăng cũng chính vi sự quở trách ấy, Kinh Mân Côi đã bị…sửa sai, thay cho hình thức “Đọc” nay lại là “ Chiêm Ngắm”. Cái hành vi gọi là…Chiêm Ngắm ấy thực chất chỉ là sản phẩm của Thần Học Duy Lý, chẳng những chẳng dính dáng gì mà còn phá hủy triệt để việc cầu nguyện. Tuy nhiên, để hiểu tại sao thần học lại có chủ trương thay Đọc bằng Chiêm Ngắm, trước hết chúng ta không thể không biết đến quan niệm “Chiêm Ngắm” hiện nay là như thế nào ?
“ Chiêm: Tôi chiêm ngắm về mầu nhiệm cuộc đời Đức Ki Tô. Suy: Tôi suy ngẫm và tự hỏi: Đức Giê Su đang dạy tôi điều gì ? Cầu: Tôi cầu mong và nguyện ước đem chính đời sống của mình vào trong mầu nhiệm ấy. Sống: Tôi diễn tả điều mình đã chiêm niệm bằng chính chọn lựa sống…
…Ví dụ, khi Chiêm Ngắm Mầu Nhiệm Thăm Viếng, tôi không chỉ đọc Kinh Kính Mừng, nhưng tôi có thể hỏi: Hôm nay có ai đang cần đến tôi thăm ? Khi Chiêm Ngắm Chúa chịu đội mão gai, tôi có thể hỏi: Tôi có đang làm tổn thương người khác bằng lời nói của mình không ? Khi Chiêm Ngắm Chúa vác Thánh Giá, tôi có thể hỏi: Tôi đang mang thập giá nào ? Tôi có thể mang nó với Đức Ki Tô như thế nào ? Khi Chiêm Ngắm Chúa Phục Sinh, tôi có thể hỏi: Tôi đang tuyệt vọng về điều gì ? Tôi có thực sự tin vào quyền năng của sự sống mới không ?
Sau khi đã đặt ra những câu hỏi ấy, cuối cùng cần tự hỏi: “ Vì thế, câu hỏi quan trọng không phải: Tôi đã đọc bao nhiêu Chuỗi ? nhưng là sau khi Lần Chuỗi, tôi có nhìn người khác bằng đôi mắt của Đức Ki Tô hơn không ? Tôi có biết tha thứ hơn không ? Tôi có biết phục vụ hơn không ? Tôi có bình an hơn không ? Tôi có can đảm hơn để sống Tin Mừng giữa thế giới hôm nay không ?” ( Nguồn: Dòng Cát Minh – 09/10/2026 – Kinh Mân Côi – Chiêm Ngắm Đức Ki Tô Cùng Với Mẹ Maria ).
Theo thần học, Chiêm Ngắm gồm 04 động từ: Chiêm – Suy – Cầu – Sống, vậy thử hỏi bốn hành vi ấy sẽ được thực hiện vào lúc nào trong khi Lần Chuỗi, sau mỗi Kinh Kính Mừng, sau mỗi Chục Kinh hay sau khi kết thúc ? Theo tôi, chẳng những không thể Chiêm hay Ngắm vào bất cứ vào lúc nào mà ngay cả cái việc gọi là Chiêm Ngắm ấy, trong thực tế chẳng có ai thực hiện, người ta chỉ…suy diễn thế thôi, đoan chắc là như vậy !
Kinh Mân Côi được Đức Mẹ thiết lập không phải để Suy Niệm hay Chiêm Ngắm nhưng đó là phương pháp cầu nguyện tối hảo nhờ vào sự Cầu Thay Nguyện Giúp của Đức Mẹ: “Thánh Maria Đức Mẹ Chúa Trời, cầu cho chúng con là kẻ có tội, khi nay và trong giờ lâm tử. Amen”. Lý do cần nhờ cậy Đức Mẹ cầu thay là vì để cầu nguyện cho nên là việc rất khó: “ Cũng một lẽ ấy, Thánh Linh giúp đỡ sự yếu đuối của chúng ta. Vì chúng ta chẳng biết cầu nguyện thế nào cho xứng đáng nhưng chính Thánh Linh lấy sự than thở không thể nói ra được mà cầu thay cho chúng ta” ( Rm 8, 26 ).
Bởi việc Cầu Nguyện cho xứng đáng là điều rất khó như thế, nên cần có Đức Mẹ cầu thay và việc…cầu thay ấy còn nhắm đến mục đích sâu xa hơn là để cho ta được… Biết Mình theo như mạc khải của thánh Catarina thành Siena:
“ Nhân khi bàn về Bí Tích Mình Thánh Chúa Ki Tô, linh hồn được dạy cho biết làm thế nào để chuyển từ việc đọc kinh ngoài miệng đến việc cầu nguyện trong tâm trí qua bài học của một thị kiến…
…Con rất yêu dấu ! Con nên biết chính nhờ sự kiên trì trong cầu nguyện khiêm nhường, liên tục mà linh hồn tạo được nhân đức. Vậy, linh hồn phải vững vàng và đừng bao giờ dừng lại bởi các sự bày vẽ của ma quỷ hoặc do sự yếu đuối của mình, nghĩa là do các ý nghĩ phát xuất bởi xác thịt hay do những lẽ không đứng vững mà ma quỷ thường vào miệng lưỡi người đời để linh hồn bỏ rơi việc cầu nguyện…
…Ôi ! Việc cầu nguyện thánh thiện thì ngọt ngào chừng nào đối với linh hồn và đẹp lòng Cha biết bao. Đó là việc cầu nguyện trong phòng nhỏ của sự Biết Mình và nhận biết Cha, với cái nhìn mở rộng đón nhận ánh sáng đức tin, còn trái tim thì tràn đầy đức ái của Cha, một tình thương đã trở thành hữu hình nhờ Con Cha là Đấng Hữu Hình, Ngài đã tỏ bày đức ái bằng Máu của mình” ( Đối Thoại – Dialogo ).
Qua Mạc Khải cho thấy, cần chuyển từ việc đọc kinh ngoài miệng đến việc cầu nguyện trong tâm trí. Chúa mạc khải như thế, không có ý chê trách việc cầu nguyện ngoài miệng, việc ấy vẫn có ơn ích nếu được thực hiện với đức tin và lòng yêu mến Chúa. Tuy nhiên, nếu chỉ đọc theo thói quen, hình thức thôi thì chẳng mấy ơn ích nếu so với với việc cầu nguyện trong tâm trí tức…xoay cái Tâm vào bên trong mà cầu: “Còn ngươi, khi cầu nguyện, hãy vào phòng, đóng kín cửa lại rồi cầu nguyện Cha ngươi là Đấng ở nơi ẩn mật và Cha ngươi là Đấng thấy trong chỗ ẩn mật sẽ báo đáp cho ngươi” ( Mt 6, 6 ).
Như lời Chúa truyền dạy, cầu nguyện để thực sự có kết quả thì phải…xoay cái Tâm vào bên trong mà cầu. Kinh Mân Côi với cấu trúc đặc biệt chia ra các Mùa, Thứ và Hạt chính là phương pháp vừa dễ dàng vừa bảo đảm để giúp ta trong việc Biết Mình, còn với Triết Duy Lý Hy Lạp, trải qua 25 thế kỷ với biết bao nỗ lực, vẫn không thể thực hiện ?
Triết Hy Lạp có 03 thời kỳ, một là thời Thần Thoại hay còn gọi là Thần Minh Luận ( The’ogonie ). Hai là Vũ Trụ Luận ( Cosmogonie ) và ba là Lý Trí Luận ( Logique ). Trong 03 thời kỳ ấy, theo tôi chỉ có Thời Thần Thoại mới xứng danh là Minh Triết với câu Sấm Ngôn được khắc ghi trên cổng, lối vào Đền Delphe: “ Hãy Tìm Cho Biết Về Chính Mình Mày” ( Connais, toi, toi mêmes ).
Lời Sấm thời Minh Triết ấy, thật sự đã không bao giờ được thực hiện và nó đã bị thay thế bởi câu định nghĩa của Aristote:“ Người là con vật biết suy lý” ( L’homme est l’Animal raisonnable ). Nhưng rồi sau nhiều thế kỷ, Duy Lý lại bị Hiện Sinh đánh đổ. Tuy nhiên, chính triết học này lại phủ nhận hoàn toàn việc Biết Mình, cho đó là độc hại, xấu xí:
“ Nhưng đột nhiên, dưới cái nhìn soi mói của F. Nietzche, người ta đưa ra một lối nhận thức khác, đại để họ khởi đầu ví Socrate với người dẫn trẻ đến vườn mà không chỉ cửa vào: Bảo, hãy biết mày mà không chỉ phương pháp, thế nên môn sinh người thì tìm vào Sinh Vật Học như Aristote, Platon thì vào Thế Giới Lý Niệm. Tất cả mong mỏi tìm biết nhưng rút cục như Faust đi đến chỗ bán linh hồn cho ma quỷ cũng chẳng đạt được. Lý do chỉ vì đã nhấn mạnh trên Biết mà không đặt trên Sống”
Triết Học đưa ra chủ trương Sống thay cho biết, thế nhưng ngay cả cái việc gọi là…Sống tức Trở Nên ấy cũng chẳng thể thực hiện: “ Trở Nên chỉ là cái lý tưởng chứ trong thực tế, nhân loại mới mò mẫm ở chặng đầu. Lawrence nói: Nhân loại chưa vượt qua đợt tằm, nó ung thối ở đợt nhộng và chẳng bao giờ có cánh của loài ngài. Còn Kant thì nói: Con người được làm bằng một thứ gỗ quá vẹo vọ, không thể đẽo gọt ra được cái gì thật thẳng thắn” ( Kim Định – Nhân Bản ).
Qua cái nhìn rất đỗi bi quan về con người như thế đã cho thấy sự thất bại của Triết Học dù là Duy Lý hay Hiện Sinh là điều đương nhiên, lý do bởi vì cả hai đã…lạc đề. Lẽ ra phải giải quyết Vấn Đề Biết Mình thì lại quay ra tìm biết về con người, việc tìm ấy hoàn toàn vô ích bởi lẽ đó chỉ là một thứ khái niệm, như vậy tìm cho biết khái niệm để làm gì ?
Việc tìm biết con người như một khái niệm chỉ là vô ích. Đang khi đó, theo Lão Tử, vấn đề ở chỗ không phải là biết về người nhưng là làm sao…thắng được mình ( Ngã ): “ Tri nhân giả trí, tự tri giả minh. Thắng nhân giả hữu lực. Tự thắng giả cường” ( Biết người là trí. Biết mình là sáng. Thắng người là có sức. Thắng mình là mạnh – ĐĐK – Chương 33 ).
Thắng mình, tuy vậy là điều rất khó, bởi vì cần vượt qua được hai trở lực, một là dục vọng từ lâu đã chất chứa ở nơi mình và hai là những kiến thức sai lầm dù đó có là Triết hay Thần Học. Về dục vọng tuy có vẻ sôi nổi, dữ dằn nhưng còn dễ bỏ. Trái lại những kiến thức sai lầm thì khó thể bỏ được. Kiến Thức sai lầm gọi là Tà Kiến và bao lâu còn mang những kiến thức sai lầm ấy thì không thể suy tư đúng ( Chánh Tư Duy ) được !
Chính vì kiến thức sai lầm trở ngại trong việc tiếp nhận chân lý như vậy, thế nên Chúa Giê Su mới biểu dương những tâm hồn chất phác, đơn sơ thế này: “ Lạy Cha là chúa tể trời đất, con ngợi khen Cha vì đã giấu những điều này với những kẻ khôn ngoan thông thái mà bày tỏ cho con trẻ, vì điều ấy đẹp lòng Cha”(Lc 10, 21 ).
“ Con trẻ” ám chỉ những con người chất phác, dễ tin dễ nhận, nghe Đức Mẹ truyền dạy, hãy siêng năng Lần Chuỗi Mân Côi sẽ được nhiều Ơn Phúc thì họ vâng theo và thực hành ngay, chẳng đắn đo, nghĩ suy gì cả. Còn nếu nghi ngờ, thắc mắc, cái việc dễ dàng, ai chẳng làm được ấy nào có giá trị gì đâu, chỉ nên dành cho con nít, ông già bà lão để…ăn mày ơn xá mà thôi ! Phải chăng cũng bởi có quan niệm như thế, thần học mới chủ trương Chiêm Ngắm mà thực chất như đã biết, chỉ là sản phẩm tai hại của Duy Lý. Điều ấy, chứng tỏ người ta chỉ muốn làm…người lớn chứ đâu thích làm trẻ nhỏ để vào Thiên Đàng ?
Đức Mẹ khuyên con cái, hãy siêng năng Lần Chuỗi Mân Côi, bởi hơn ai hết Ngài thấu hiểu giá trị và mục đích của Kinh Nguyện này có thể đem lại Giải Thoát Khổ Đau cho con người cả trong đời này lẫn đời sau vô cùng ! Sống trong khổ lại không biết mình khổ để tìm phương thế thoát khổ thì thật vô cùng đáng tiếc, chẳng lẽ cứ đành ở mãi trong khổ sao ?
Muốn tìm phương thoát khổ thì không thể không biết đâu là nguồn gốc của khổ ? Nguồn gốc ấy không từ đâu đến nhưng chính là những tư tưởng nhơ nhiễm ( Tham, Sân, Si ) con người từ lâu đã chấp chứa ở nơi mình. Cũng vì sự chấp chứa ấy, con người không làm chủ được mình, cứ để mặc cho các tư tưởng bất kể chúng là thiện hay ác mặc tình sai khiến. Tốp này đến vỗ ngực xưng là chủ nhân, tác yêu tác quái một thời gian, rồi tốp khác lại đến, để lại muôn vàn khổ đau cho mình, cho người mà không hề hay biết !
Chính vì mọi khổ đau đều do con người tự tạo bằng những tư tưởng nhơ nhiểm ( Ác Tưởng ) khiến không làm chủ được mình, thế nên mệnh lệnh thứ nhất trong 03 Mệnh Lệnh Phatima Đức Mẹ truyền, đó là hãy ăn năn, cải thiện đời sống mình. Cải thiện có nghĩa là sửa chữa là TU là hoàn thiện bản thân: “ Các con hãy nên hoàn thiện như Cha các con trên trời là Đấng Toàn Thiện” ( Mt 5, 48 ).
Nên hoàn thiện có nghĩa là cải thiện đời sống, là TU nhưng có thể TU bằng cách nào, dùng phương thế nào để TU ? Thắc mắc này hết sức cần thiết, bởi lẽ có biết được đường lối tu tập thì TU mới kết quả, bằng không, đó chỉ là tu mù, tu quấy, chẳng những chẳng đem lại kết quả gì mà còn chồng chất thêm tội là đàng khác. Chính bởi hiểu biết đường lối tu tập là cần thiết, thế nên thiền sư cũng là vua Trần Nhân Tông khi còn là thái tử mới hỏi ông thầy Tuệ Trung Thượng Sĩ: Thưa thầy, pháp yếu của Thiền Tông là gì ? Tuệ Trung trả lời: “ Phản quan tự kỷ, bổn phận sự, bất tùng tha đắc” ( Xoay lại nhìn mình, đó là bổn phận, không từ bên ngoài mà được ).
Phản Quan có nghĩa là xoay cái Tâm lại để xem xét, quán chiếu sự sinh khởi, không ngừng biến hóa của tư tưởng mình. Tư Tưởng luôn biến hóa, niệm này khởi rồi diệt, diệt rồi liền khởi chỉ trong một Sát Na Tâm, khó thể nắm bắt. Bởi sự sinh diệt của Tư Tưởng khó nắm bắt như thế nên chủ trương của Thiền Tông là phải…dừng nó lại. Tổ Lâm Tế nói: “ Chỗ ông dừng một niệm là Cây Bồ Đề. Chỗ ông không dừng được một niệm là Cây Vô Minh”. Cây Bồ Đề tức là Trí Tuệ Vô Phân Biệt. Còn Cây Vô Minh ở cấp độ thấp là sự u mê, ám chướng, còn ở cấp độ cao đó chính là triết học đủ loại chủ về Nhị Nguyên Phân Biệt ( Dualisme ).
Cây Vô Minh để chỉ cho Nhất Niệm Vô Minh gồm hai mặt Tịnh và Nhiễm, trong đó Thiện là Tịnh Duyên, còn Ác là Nhiễm Duyên. Nhận ra như thế để cho thấy Nhất Niệm Vô Minh theo Kinh Thánh đó chính là Tội Nguyên Tổ: “ Giehova phán dạy rằng: Ngươi được tự do ăn hoa quả các thứ cây trong vườn, nhưng về cây biết điều thiện, điều ác thì chớ hề ăn đến. Vì một mai ngươi ăn, chắc là phải chết” ( St 2, 16 -17 ).
Mệnh lệnh của Đức Chúa ban ra là chớ hề…ăn đến Cây Biết Thiện, Biết Ác nhưng rắn Sa Tan lại cám dỗ: Cứ ăn đi, chẳng chết chóc gì đâu, thế nhưng đó chỉ là lời nói dối trắng trợn, bởi sau khi ăn ( Phạm ) Nguyên Tổ liền bị đuổi ra khỏi Vườn Địa Đàng, chuốc lấy muôn vàn khổ đau. Dẫu vậy, Thiên Chúa Giàu Lòng Xót Thương, lại ban lời hứa sẽ cho trở về lại Địa Đàng với điều kiện là phải trải qua cuộc chiến trường kỳ dưới quyền thủ lãnh tối cao của Người Nữ Maria: “ Đức Chúa phán với con rắn: Ta sẽ làm cho mày cùng Người Nữ, dòng giống mày cùng dòng giống Người Nữ nghịch thù nhau, Người sẽ giày đạp đầu mày, còn mày thì sẽ rình cắn gót chân Người” ( St 3, 15 ).
Người Nữ để chỉ cho Đức Maria Vô Nhiễm Nguyên Tội, Rắn là Sa Tan, gót chân Người Nữ chỉ cho đức khiêm nhường sâu thẳm của Đức Mẹ, đầu rắn cứng cỏi chỉ cho Lý Trí Phân Biệt. Cuộc chiến trường kỳ, diễn ra tuy âm thầm nhưng khốc liệt sẽ được tiếp diễn giữa dòng dõi Người Nữ Maria và quỷ dữ Sa Tan. Dòng dõi ấy đó là những ai có lòng tôn sùng Đức Maria và vũ khí dùng để chiến đấu chính là Tràng Chuỗi Mân Côi.
Mới đây, trong bài giảng lễ tại nhà thờ Đức Mẹ tại Amsterdam ( Hòa Lan ), trước hàng ngàn tín hữu tham dự, điều phải nói là…họa hiếm trong tình hình hiện nay tại Âu Châu. Đức hồng y R. Burke đã tỏ ý muốn khôi phục lại Ngày Thứ Bảy đầu tháng để kính Đức Mẹ cũng như phát động phong trào Lần Chuỗi Mân Côi:
“ Tại đây, đức hồng y đã trình bày chi tiết về các ngày Thứ Bảy đầu tháng và lòng tôn sùng Kinh Mân Côi. Đồng thời coi Kinh Mân Côi là chìa khóa giải quyết cuộc khủng hoảng tâm linh hiện nay trong Giáo Hội. Đức hồng y Burke nói: Kinh Mân Côi giúp chúng ta duy trì sự tham gia vào Phụng Vụ và giúp chúng ta nhận ra những hoa trái của sự tham gia đó trong sự thánh thiện của đời sống hàng ngày…
…Trong thời đại chúng ta, có sự nhầm lẫn rộng rãi về Giáo Lý, Đức Tin và ngài nói thêm: Kinh Mân Côi là một công cụ mạnh mẽ để chống lại sự lầm lẫn đó và loan báo chân lý về Chúa Ki Tô và Giáo Hội…
…Dựa trên các tác phẩm của thánh Louis Maria de Montfort và thánh Pio de Pietreleina, thường được họi là cha Pio Năm Dấu Thánh, đức hồng y Burke đã bảo vệ Kinh Mân Côi trước những lời chỉ trích, trình bày nó như là một công cụ truyền giáo và giáo lý hiệu quả nhất” ( Vietcatholic Media 17/9/2026 ).
Đức hồng y R. Burke nói Kinh Mân Côi là chìa khóa để giải quyết cuộc khủng hoảng tâm linh hiện nay, nhận định ấy rất xác đáng. Tuy nhiên có vấn đề cần giải quyết: “ Lám sao để chuyển từ việc đọc kinh ngoài miệng đến cầu nguyện trong tâm trí” theo như thị kiến của thánh Catarina ? Cầu Nguyện trong tâm trí có nghĩa phải xoay cái Tâm vào bên trong mà cầu “ Còn ngươi, khi cầu nguyện, hãy vào phòng, đóng kín cửa lại rồi cầu nguyện Cha ngươi là Đấng ở trong nơi ẩn mật và Cha ngươi là Đấng thấy trong chỗ ẩn mật sẽ báo đáp cho ngươi” ( Mt 6, 6 ).
“ Vào phòng, đóng kín cửa lại” thì phòng ở đây chỉ có thể là Bản Tâm mỗi người. Còn đóng kín cửa lại tức là thu thúc lục căn ( Mắt, Tai, Mũi, Lưỡi, Thân, Ý ) Tóm lại, đừng để cho tai nghe, mắt thấy hướng ra bên ngoài. Theo lời Chúa nói thì cầu nguyện cần xoay cái Tâm vào bên trong, nơi Đấng Cha ngự trị mới thực sự có ơn ích. Đang khi đó việc Cầu Nguyện nói chung và Kinh Mân Côi nói riêng, Người Công Giáo trong Thời Tục Hóa hiện nay, hoặc bỏ hẳn hoặc chỉ cầu để xin ơn này ơn khác tức theo ý riêng mình. Thánh Ignatio de Loyola đã nhận định và phê phán lối cầu nguyện chỉ theo ý riêng này: “ Nhiều kẻ chuyên việc nguyện ngắm, thế mà ít kẻ nên thánh là vì cũng ít kẻ chăm chỉ dẹp mình. Trong số một trăm kẻ nguyện ngắm, hơn chín mươi người chỉ nguyện ngắm theo ý riêng mình” ( Thánh An Phong – Kẻ Nữ Tu Thánh Thiện ).
Nguyện Ngắm theo Ý Riêng, nói cách dễ hiểu đó là Đọc Kinh, Lần Hạt mà cứ để cho tâm trí hướng ra bên ngoài, như vậy thì đâu có ơn ích gì ? Riêng với Kinh Mân Côi, ai có chút kinh nghiệm thì phải công nhận trở ngại lớn nhất khó thể vượt qua đó là sự chia trí. Để có thể vượt qua trở ngại ấy thì cần có phương pháp và quả thật Kinh Mân Côi chính là phương pháp cầu nguyện tối hảo đã được Đức Mẹ truyền dạy để cho ta ngày càng tạo lập được nhiều công đức hầu nhận biết mình và biết Chúa như lời cầu của thánh Augustin: “ Lạy Chúa là Đấng không hề đổi thay, xin cho con biết Chúa và biết con. Để con kính mến Chúa và khinh chê mình”. Biết Chúa ở đây không phải là…biết như một thứ khái niệm nhưng như là Thực Tại Bất Sinh Bất Diệt cũng là Đấng Cha ở nơi mình. Việc “Biết” ấy không bởi tri thức triết học nhưng do Mạc Khải của Đức Ki Tô: “ Cha Ta đã giao mọi sự cho Ta. Ngoài Cha không ai biết Con. Ngoài Con và những ai Con muốn mạc khải cũng không ai biết Cha” ( Lc 10, 22 ).
Để biết tức gặp ( Ngộ ) được Thiên Chúa, Đấng Cha ở nơi mình thì cần qua Mạc Khải của Đức Ki Tô, nhưng để nhận được Mạc Khải thì nhất thiết cần phải Nhớ đến các Công Đức của Chúa. Kinh Mân Côi là phương pháp vừa dễ dàng vừa bảo đảm giúp ta ghi nhớ các công đức của Chúa Giê Su và Đức Mẹ vào trong tâm khảm mình.
Về việc Nhớ ấy có ảnh hưởng rất lớn trong cả đời thường lẫn đời tâm linh của con người. Thật vậy, có nhớ sự việc ác của người thì mới làm ác cho người, trái lại, có nhớ việc lành người làm cho mình thì mới có thể làm việc lành cho người. Người con có lòng hiếu thảo vì biết nhớ đến công ơn dưỡng dục của mẹ, cha v.v…Cùng một lẽ ấy, ta có nhớ đến công ơn trời biển của Chúa của Đức Mẹ đã yêu thương, chăm sóc linh hồn mình thì mình mới có thể đem lòng tin, yêu đối với các Ngài, trái lại thì không !
Siêng năng Lần Hạt Mân Côi, mục đích sâu xa là để ghi nhớ những công đức của Chúa Giê Su cũng như của Đức Mẹ, ví dụ Ngắm Thứ Hai Mùa Vui: “ Đức Bà đi viếng bà thánh Isave, ta hãy xin cho được lòng yêu người”. Sau khi chịu thai bởi quyền phép Chúa Thánh Thần, Đức Mẹ đã không ngại đường xá xa xôi, vất vả đã đến thăm người chị họ là Isave, ở đó giúp chị 03 tháng. Công đức đó lớn lắm có thể ví như hành vi Truyền Giáo đầu tiên trong Thời Tân Ước: Đem Chúa đến và thánh hóa thánh Gioan Tẩy Giả.
Thêm ví dụ nữa. Ngắm Thứ Ba Mùa Thương: “ Chúa Giê Su chịu đội mão gai. Ta hãy xin cho được chịu sỉ nhục bằng lòng”. Sau khi bị kết án tử, bị bỏ đói và chịu sự sỉ nhục của quân lính, nhưng Ngài không một chút oán hận lại còn xin tha cho chúng vì lầm không biết ( Lc 23, 34 ).
Như vậy, “ Ngắm” hiểu như là Ghi Nhớ Công Đức hoàn toàn khác với “ Chiêm Ngắm” của thần học chẳng hạn Chiêm Ngắm Mầu Nhiệm Thăm Viếng: Tôi không chỉ đọc Kinh Kính Mừng nhưng tôi có thể hỏi: Hôm nay có ai đang cần tôi đến thăm ? Hoặc Chiêm Ngắm Thứ Ba: Chúa chịu đội mão gai, tôi có thể hỏi: Tôi có đang làm tổn thương người khác bằng lời nói của mình hay không ? v.v…
Như vậy, Chiêm Ngắm của thần học hoàn toàn khác với việc Ghi Nhớ các công đức của Chúa Giê Su cũng như của Đức Mẹ trong khi Lần Chuỗi Mân Côi. Cái gọi là Chiêm Ngắm ấy chẳng qua chỉ làm cho “ Cái Tôi” ngày càng phình to chứ chẳng ích lợi gì về mặt tâm linh ? Đang khi đó việc ghi nhớ Công Đức lại khiến ta…Bỏ được Mình hay như thánh Augustin nói: Biết khinh chê mình !
Khinh chê mình không nên hiểu như là một thứ…tự ti mặc cảm nhưng là trên phương diện tâm linh biết mình là con người tội lỗi, hay sa ngã cần được Chúa ban ơn tha thứ để ngày càng tiến thân trên đường Trở Về với Chúa. Một khi đã biết thân phận mình yếu đuối như thế thì đồng thời cũng nhận ra bộ mặt phù vân, giả trá của cõi thế gian này.
Có biết thế gian là cõi hư ảo, dẫy đầy khổ đau thì mới tìm cách thoát ra khỏi đó để về Thiên Đàng hưởng phúc lộc đời như Đức Mẹ đã hứa cho những ai siêng năng Lần Chuỗi Mân Côi: “ Kinh Mân Côi sẽ khiến nhân đức và các việc lành phát triển: Sẽ đem lại nhiều Lòng Thương Xót Chúa xuống trên các linh hồn. Sẽ rút lòng họ khỏi sự yêu mến thế tục và sự hư ảo của nó và sẽ dẫn đưa họ đến ước ao Sự Sống Đời Đời trên Thiên Đàng. Ôi ! Những linh hồn ấy sẽ được thánh hóa biết bao bởi những ý nghĩa này” ( 15 Lời Hứa của Đức Mẹ qua thánh Đa Minh dành cho những ai siêng năng Lần Chuỗi Mân Côi )./.
Phùng Văn Hóa
( Trà Cổ – Cuối Tháng Mân Côi 2026 ).
