Người Khiêm Nhường Không Tranh Làm Lớn

Chúa Nhật XXV Thường Niên Năm B

Khôn ngoan 2,12.17-20; Yacôbê 3,16-4,3; Marcô 9,30-37

Nếu Chúa nhật trước là Chúa nhật Người Tôi Tớ, thì Chúa nhật hôm nay có thể gọi là Chúa nhật Người khiêm nhượng. Và nội dung của hai ngày cũng gần giống nhau. Vì Người Tôi Tớ thì phải khiêm nhường và Người khiêm nhường thì phải trở nên như Tôi Tớ. Hai quan niệm tôi tớ và khiêm nhường đều chói tai người thời đại ta, nhưng là những thái độ căn bản của Kitô giáo. Chính Ðức Kitô đã hạ mình xuống cho đến chết và chết trên thập giá để thực hiện mọi lời tiên tri về Người Tôi Tớ. Và Người dạy ai muốn theo Người cũng phải vác lấy thập giá của mình mà bước theo… Thế nên, chúng ta cũng phải đi vào con đường khiêm cung như những người tôi tớ.

Nhưng khiêm tốn, hoặc khiêm nhường và khiêm cung theo giáo huấn của Chúa là gì? Ba bài Kinh Thánh hôm nay không có ý trả lời đầy đủ nhưng vạch ra những phương hướng chính yếu để giúp chúng ta suy niệm.

1. Người Khiêm Nhường Không Tranh Làm Lớn

Phần sau của bài Tin Mừng hôm nay như muốn đặt điều kiện tiên quyết cho những ai muốn đi vào con đường khiêm tốn, cũng là chính con đường mà Ðức Kitô đã đi ở trần gian này… Thánh Marcô kể: hôm ấy Ðức Yêsu đang đi với các môn đệ. Người tránh, không muốn cho ai biết Người. Người sợ người ta nô nức đi theo Người như chạy theo một “người lớn”. Hơn nữa, đang khi đi đường Người còn nói rõ cho môn đệ biết: Người sẽ bị nộp, bị giết. Người thì như vậy và tâm hồn Người thì như thế. Nhưng các môn đệ và đầu óc họ thì lại khác hẳn. Họ không tìm hiểu lời Người nói về thái độ và đời sống khiêm nhường, nhưng lại tranh biện với nhau xem ai là “người lớn nhất”.

Mặc cho họ nói, Người lặng thinh cho đến khi về tới nhà. Nếu được nghĩ theo biểu tượng thì chúng ta có thể nói rằng: đang khi còn hành trình ở trần gian, Ðức Yêsu chỉ có thể sống khiêm cung và hạ mình xuống cho đến chết và chết trên thập giá; nhưng khi Người chưa thể dạy môn đệ hiểu được bài học khiêm nhường. Phải đợi khi đã về tới nhà tức là đạt tới mầu nhiệm Phục sinh đưa Người về với Chúa Cha và được đặt lên làm Chúa và làm Thầy, bấy giờ Ðức Yêsu mới có thể “ngồi” và gọi môn đệ lại để dạy cho họ biết ai muốn làm lớn thì phải trở nên rốt bét và trở thành tôi tớ cho mọi người.

Chúng ta có thể hiểu đoạn Tin Mừng hôm nay như vậy, vì trong Phúc Âm Yoan cũng có một đoạn tương tự mà ý tưởng rõ rệt hơn. Hôm ấy Ðức Yêsu đang chủ tọa bàn tiệc ly, Người được công nhận là Thầy, là Chúa; thế mà Người lại đứng lên cởi áo khoác ra, thắt lưng lại như Người Tôi Tớ và cầm chậu nước đi rửa chân cho môn đệ. Họ kinh ngạc trố mắt ra, chẳng hiểu gì. Người an ủi sau này họ sẽ hiểu. Tức là phải đợi đến khi Người đã hạ mình xuống trong mầu nhiệm thập giá, họ mới hiểu hành vi Người làm hôm nay… Người muốn trở thành tôi tớ rửa chân cho họ để họ sẽ bắt chước thành tôi tớ rửa chân cho nhau. Người muốn đi vào đường lối khiêm cung để họ cũng trở nên những người khiêm nhường.

Hôm nay Người chưa thi hành việc rửa chân. Nhưng Người cũng làm một cử chỉ lạ thường. Người kêu một em bé lại, đặt em đứng giữa môn đệ, rồi ôm lấy em Người nói với họ: ai tiếp đón một em bé như thế này nhân danh Ta là tiếp đón Ta; và ai tiếp đón Ta, thì không phải tiếp đón chính Ta nhưng là tiếp đón Ðấng sai Ta.

Chúng ta hãy để ý: Người không hề ám chỉ đến sự đơn sơ, vô tội của em bé. Tư cách duy nhất Người muốn nêu lên là sự bé nhỏ, là thân phận chưa phải là người lớn nhưng còn sống lệ thuộc vào cha mẹ. Người đồng hóa với em bé để nói lên quan điểm của Người không muốn làm lớn mà chỉ muốn khiêm cung. Và người ta phải đón nhận Người trong tư thế khiêm tốn đó; khiến người ta cũng phải khiêm cung.

Ðừng bảo đấy là con đường không lớn. Ngược lại, đó mới là đường lối lớn thật, vì nó dẫn người ta lên tới Chúa Cha là Ðấng lớn hơn hết, khiến người ta cũng được lên cao hơn cả… Dĩ nhiên lý luận này là lý luận của mầu nhiệm thập giá. Người ta chỉ có thể hiểu nếu tin ở mầu nhiệm tử nạn phục sinh, là mầu nhiệm thực hiện mọi lời tiên tri về Người Tôi Tớ. Chính câu kết của bài Tin Mừng hôm nay cũng y hệt câu kết của bài tường thuật việc rửa chân trong Yoan 13,20 khiến chúng ta càng thâm tín phải đọc đoạn Tin Mừng Marcô hôm nay trong viễn tượng của mầu nhiệm thập giá.

Ðức Yêsu đã dứt khoát đi vào con đường tự hạ để trở thành người tôi tớ. Và Người dạy chúng ta phải đi vào đường lối ấy. Nó khác với quan niệm làm lớn của các môn đệ khi chưa thấy mầu nhiệm thập giá. Nhưng khi thấy rồi, họ mới tuyên xưng đó mới là đường lối làm lớn thật sự vì nó dẫn người ta lên tới Thiên Chúa. Ðang khi óc làm lớn theo nghĩa xác thịt chỉ dẫn đến bất hòa và mất tin tưởng. Bài Tin Mừng hôm nay cũng gợi lên điểm này, nhưng chưa rõ rệt bằng bài thư Yacôbê mà chúng ta muốn nói đến bây giờ.

2. Người Tranh Làm Lớn Không Công Chính

Ðể tránh những sự hiểu lầm thiết tưởng cần lưu ý ngay rằng: Ở đây thánh Yacôbê cũng như thánh Marcô đang nói với các tín hữu. Các ngài công kích những người trong bọn họ muốn tranh những chỗ nhất ở giữa cộng đồng dân Chúa. Ít ra, trước đây họ chỉ là những thành phần “không-không” ở giữa thế gian nhưng đã được ơn Chúa kêu gọi để làm giàu cho bằng bao ơn thiêng. Bây giờ họ lẫn lộn bình diện Nước Trời và bình diện thế gian. Họ tưởng các ơn thiêng cũng giống như phương tiện vật chất. Họ nghĩ mình đã được ơn Chúa tuyển chọn thì cũng phải được địa vị và danh dự trước mặt người đời. Thế nên họ đặt vấn đề ai là người lớn hơn trong bọn họ. Họ quên Chúa đã cứu họ trong mầu nhiệm thập giá… Người tự đồng hóa với người môn đệ bé nhỏ, tức là khiêm nhu. Người yêu những môn đệ như thế và những người này chiếm chỗ nhất trong trái tim và ở trước mặt Người.

Nhưng nhiều kẻ không tin như vậy. Họ lại trở về quan điểm của thế gian. Họ muốn khôn ngoan theo kiểu loài người. Thành ra “cái dục tình lại làm giặc nơi chi thể của họ”. Họ ao ước mà không có được; họ ghen tương mà không đạt nổi; họ có cầu xin cũng không được chấp nhận vì Thiên Chúa không thể thỏa mãn lòng dục của họ. Sống với cảm nghĩ ghen tương tranh chấp như thế, họ không còn được bình an nữa và đâm ra làm đủ thứ tệ đoan.

Thánh Yacôbê muốn phân tách để họ thấy căn nguyên của những nếp sống như vậy là sự mất niềm tin và đã trở về sự khôn ngoan thế tục. Muốn có những hoa quả công chính, tức là đời sống tốt lành, người ta phải có sự khôn ngoan bởi trời là tinh tuyền, bao dung, nhún nhượng, đầy tình thương. Suy nghĩ kỹ những lời này, chúng ta sẽ nhận ra thánh Yacôbê không muốn gợi lên gì hơn là đường lối của Ðức Yêsu là sự khôn ngoan của Thiên Chúa đã giáng trần và đã muốn sống một cuộc đời khiêm cung.

Ði theo đường lối của Ðức Yêsu, là điều mà thánh Yacôbê và thánh Marcô, cũng như mọi sứ ngôn của Thiên Chúa, đều muốn tha thiết khuyên bảo người ta. Chỉ có đường lối này mới làm cho người ta nên công chính và thánh thiện… Ðó là đường lối hạ mình của mầu nhiệm thập giá. Nó không làm suy yếu các khả năng tốt đẹp nơi con người.Ngược lại, chủ yếu của con đường thập giá là tiêu diệt tội lỗi, dục vọng và những sự xấu, để các nhân tố vươn lên trong sức mạnh phục sinh.

Thế nên thật là sai lầm khi tưởng rằng đức khiêm nhường của Kitô giáo không biết phát huy các tài năng tốt đẹp mà Thiên Chúa đã phú bẩm cho con người. Trái lại chính sự khiêm nhường đã tạo được điều kiện thuận lợi cho nhân đức của những người công chính trổ sinh hoa quả tốt lành. Nắm vững chân lý đức tin như vậy, có lẽ người ta sẽ dễ hiểu hơn một hiện tượng đã làm đau đầu những ai suy nghĩ từ ngàn xưa mà các sách Cựu Ước luôn luôn làm vọng lại. Ðó là hiện tượng:

3. Người Công Chính Thường “Bị Bắt Bớ”!

Bài sách Khôn ngoan hôm nay cho chúng ta nghe giọng của phường vô lại. Chúng hùa nhau tiêu diệt người công chính. Không những đời sống của thánh nhân là bản án hạch sách tâm tư của chúng, khiến chúng cảm thấy nặng nề khi giáp mặt thánh nhân; mà sâu xa hơn nữa, thánh nhân dường như có Thượng đế luôn luôn về phe với mình và chỉ trích chúng. Thế nên chúng khó chịu với người công chính thì ít, mà không chịu được sự hiện diện của Thiên Chúa ở nơi họ thì nhiều. Chúng muốn phá tan sự hiện diện ấy hay không? Thế nên chúng muốn hùa nhau đưa người công chính vào bẫy, thử xem nhân đức người này có chắc chắn hay không và nếu quả thực chắc chắn thì chúng sẽ thử làm thêm lên án cho người công chính chết nhục nhã để xem Thiên Chúa có bênh vực cứu chữa người không?

Tác giả sách Khôn ngoan quả thực đã thấu suốt tâm can phường vô lại. Và nếu đọc tiếp các lời ông viết sau đoạn văn ngắn ngủi trích đọc hôm nay, chúng ta sẽ thấy ông làm chứng phường vô lại kia đã nghĩ lầm như thế nào. Nhưng phụng vụ không muốn điều đó. Phụng vụ dừng lại ở đây vì đã đủ để dẫn vào bài Tin Mừng nói đến việc Ðức Yêsu sẽ bị loài người âm mưu hãm hại. Người mới thật là Ðấng Công Chính. Sự hiện diện của Người mới thật là bản án hạch sách tâm tư, không phải chỉ của phường vô lại mà thôi nhưng của mọi người, vì mọi người ở trước mặt Người đều là tội nhân. Tiên tri Simêon đã thấy rõ điều này. Ngày gặp Hài nhi Yêsu trong Ðền thờ, ông đã tiên báo: Người có mệnh làm cho ý nghĩ của nhiều tâm hồn phải bày ra (Lc 2,35). Và sở dĩ như vậy, tựu trung chỉ vì Người có mệnh phải đi qua nơi gian khổ để vào nơi vinh quang, đi qua sự tự hạ để được tôn vinh, đi vào đường lối khiêm nhường để mưu cầu ơn công chính hóa cho mọi người đã hư đi vì tội bất vâng phục… Con đường thập giá ấy, cả người Dothái lẫn Hylạp, cả người xưa lẫn nay, phần nhiều chỉ coi là điền rồ. Riêng với những kẻ được tiền định thì đó là mầu nhiệm cứu độ và ân sủng.

Giờ đây, khi đọc Kinh Tin Kính chúng ta sẽ tuyên xưng vào niềm tin vào đường lối cứu độ đó. Hơn nữa chúng ta sẽ cử hành mầu nhiệm Thánh Thể là lễ Vượt qua của Chúa chúng ta trong cuộc tử nạn phục sinh. Chúng ta chỉ tin đường lối của thánh giá tại nhà thờ, hay thâm tín rằng đó là con đường chúng ta phải đi vào trong đời sống để bước theo Chúa? Nếu thế thì nếp sống khiêm nhường của Người Tôi Tớ mà Lời Chúa hôm nay dạy bảo chúng ta phải được đem thi hành, để quả thật chúng ta đã đóng đinh xác thịt và dục vọng vào thánh giá Chúa Kitô. Cuộc đời của chúng ta sẽ sinh hoa quả tốt lành. Dần dần chúng ta sẽ trở nên công chính. Tất cả sẽ chỉ có thể xảy ra nếu chúng ta biết rước lấy Chúa trong giờ thánh lễ này, để sự sống và sự công chính của Người dần dần làm chủ trong cuộc đời của chúng ta. Chúng ta sẽ là những môn đệ nhỏ bé của Người, và đời sống khiêm tốn của chúng ta sẽ phản ánh nhiều vẻ cao cả thần linh.

Trong bài Tin Mừng hôm nay, Ðức Giêsu loan báo về cuộc Thương Khó và Phục Sinh của Ngài. Ðây là lần thứ hai Ngài muốn bộc lộ tâm sự và mạc khải sứ mệnh Ngài sẽ phải thực hiện. Nhưng các môn đệ không hiểu, lại còn tranh cãi với nhau về địa vị. Ðức Giêsu vẫn không tìm được bạn đồng cảm.

Cầu Nguyện:

Lạy Chúa Giêsu, với danh nghĩa là Kitô hữu, chúng con muốn là những người bạn thân của Chúa. Thế nhưng, chúng con lại không muốn hiểu Chúa, không đồng sở thích với Chúa. Chúng con chỉ thích lo cho mình, được vinh thân phì gia. Còn Chúa, Chúa đã sống và muốn chúng con biết quên mình vì tha nhân.

Xin Chúa cho chúng con mỗi ngày được nên giống Chúa, để Chúa được vui lòng và chúng con được hạnh phúc. Amen.

(Trích dẫn từ tập sách Giải Nghĩa Lời Chúa

của Ðức cố Giám Mục Bartôlômêô Nguyễn Sơn Lâm)

Vâng lời chân chính là trong những việc không hợp với ý riêng mình, mà vẫn thực hành nó cách vui vẻ thì mới nhìn rõ được.- Thánh Alfonsus Maria de Liguori

       Tháng Mười: Ý Cầu Nguyện của Đức Thánh Cha
               Chúa Cha phán dạy con cái của Ngài
Năm Thánh Kỷ Niệm 100 Năm Đức Mẹ hiện ra tại Fatima

Chúa Nhật 27 TN A | Chúa Nhật 28 TN A

| 5 Phút Cho Lời Chúa | Sống Tin Mừng với Mẹ Maria

Bài liên quan: