Hỏi: Có rất nhiều người Công giáo ngày nay không xưng tội,  không  đi lễ ngày Chúa Nhật và các ngày lễ buộc vì nhiều lý do. Nhiều người nghĩ rằng chỉ cần giữ đức tin trong lòng và đọc Kinh Thánh ở nhà là đủ, không cần  phải đi nhà thờ nữa! Như vậy có được không?

Trả lời:

Thực trạng sống và  hành Đạo của rất nhiều người Công giáo ở khắp nơi  trên thế giới ngày nay (trong đó có người công giáo Việt Nam ở hải ngoại) quả thật  là điều đáng buồn. Con số người  đi xưng tội chiều thứ bảy, tham dự Thánh  lễ ngày Chúa Nhật và các ngày lễ buộc đã giảm rất nhiều theo các thống kê đáng tin cậy. Có nhiều lý do để giải thích thực trạng này. Nào vì hấp lực của văn minh vật chất đã lôi cuốn nhiều người bỏ Chúa để chậy theo những quyến rũ của “văn hóa sự chết” như Đức cố Giáo Hoàng Gioan-Phaolô II đã cảnh giác.Đó là những người đang mê mải kiếm tiền để làm giầu bằng mọi phương tiện và tìm vui trong trong việc ăn uống, nhẩy nhót, cờ bạc, du hí những nơi sa dọa, và do đó bỏ quên hay lơ là việc sống Đạo, cần thiết hơn.

Mặt khác, cũng  vì tình trạng tha hóa về luân lý, đạo đức ngày một bành trướng ở nhiều quốc gia vốn tự nhận là thuộc về Kitô Giáo (Christian countries) như Pháp, Ý, Đức , Tây Ban Nha, Canada và Hoa kỳ nhưng  nay lại dung dưỡng hay cho phép những thực hành phản Kitô Giáo như phá thai, chết êm dịu (Euthanasia) ly dị, hôn nhân đồng tính (same sex marriage) và làm ngơ hay tiếp tay cho kỹ nghệ dâm ô (pornorgraphy), phát triển  làm  đồi trụy không những người lớn mà đặc biệt là thanh thiếu niên vì những kỹ thuật  và hình ảnh kích thích dâm đãng công khai bầy bán trong các tiệm DVD for Adults và trên mạng vi tính toàn cầu.

Sau hết, vì cuộc sống tương đối đễ dàng, thoải mái cộng với tự do quá trớn ở các nước Âu Mỹ đã làm cho  nhiều người  không còn  cảm thấy cần  Chúa nữa mà chỉ  muốn vui sống cho thỏa thích trong giây phút hiện tại  mà thôi. Cứ đi một vòng quanh những nơi tụ họp công công để thấy trẻ già, trai gái, xồn xồn ôm nhau nhẩy nhót trong những chương trình gọi là “văn nghệ cuối tuần”  trong đó chắc chắn có những người công giáo không đi lễ ngày Chúa Nhật nhưng lại có mặt đúng giờ để tham dự các cuộc vui thâu đêm suốt sáng này! Thêm vào đó, còn có rất nhiêu người không đi Lễ  mừng Chúa Giáng Sinh nhưng lại tích cực tổ chức và  tham dự những buổi  ăn uống, dạ vũ  vui chơi trong đêm Giáng Sinh !!!

Nhưng đáng buồn thay là đứng trước thực trạng này, những người có trách nhiệm giáo dục luân lý và đạo đức – kể cả hàng giáo sĩ  với sứ mệnh rao giảng Tin Mừng Cứu Độ, chăm lo cho phần rỗi của các tín hữu được trao phó cho mình dạy dỗ, và hướng dẫn về mặt thiêng liêng, lại không có can đảm nhìn vào sự thật và mạnh mẽ lên án những nguy cơ đe dọa đức tin Công Giáo dẫn  đến sự thờ ơ sống Đạo của nhiều tín hữu trong Giáo Hội ngày nay.

Để bào chữa cho việc không muốn tham dự các nghi thức phụng vụ của Giáo Hội – cụ thể là tham dự Thánh Lễ các ngày Chúa Nhật và Lễ buộc – nhiều người nghĩ rằng chỉ  cần tin và  đọc Kinh Thánh ở  nhà, hay nghe những chương trình giảng Kinh Thánh của các mục sư Tin Lành  trên truyền hình là đủ, không cần phải năng xưng tội hoặc tham dự Thánh Lễ hàng tuần nữa!

Chắc chắn đây không phải là cách sống Đạo đúng nghĩa của người tín hữu Chúa Kitô trong Giáo Hội Công Giáo.

Thật vậy, trước hết là vấn đề đức tin. Thế nào là tin? Tin có Thiên Chúa tốt lành thì phải yêu mến Người. Mà yêu mến thì phải thể hiện bằng hành động cụ thể chứ không thể nói là tin mà không có việc làm nào bên ngoài để chứng minh.

Một truyện vui kể rằng, ở một giáo xứ kia, Cha Xứ  chợt lưu ý đến một ông già nọ vốn thường sốt sắng tham dự không những Thánh Lễ ngày Chúa Nhật mà còn siêng năng đi lễ  mỗi ngày nữa. Nhưng bẵng đi một thời gian lâu, ông cụ vắng bóng ở nhà thờ. Cha Xứ lấy làm lạ, tưởng ông cụ bị đau ốm hay đã di chuyển đi nơi khác. Cha bèn đến nhà thăm ông xem sao. Đến nơi cha vẫn thấy ông ở nhà. Hỏi lý do vì sao ông vắng mặt ít lâu nay ở nhà thờ thì ông trả lời cha như sau:

“Con thấy không cần  phải đi lễ, đọc kinh chung nữa. Con ở nhà đọc kinh Thánh và nhớ đến Chúa  trong lòng là đủ rồi.

Cha mỉm cười và hỏi  ông: “Thế các con cháu cụ bây giờ ở đâu?”

Ông cụ đáp: “Chúng ở xa con lắm nhưng hàng năm cứ vào dịp Lễ Giáng Sinh và Tết  thì đều trở về thăm con và cho quà tử tế.”

Nghe xong cha xứ nói: “Tốt lắm, nhưng  cụ làm ơn cho tôi xin địa chỉ  hay số phôn của của các con cháu cụ đi. ”

“Để làm gì thưa cha?” Ông cụ hỏi.

Cha trả lời ngay: “Để tôi viết thư hay phôn cho các con cháu cụ bảo họ đừng tốn công và tiền bạc về thăm cụ nữa. Bảo họ chỉ cần nhớ đến cụ trong lòng là đủ rồi; không cần  thiết phải về thăm cụ nữa. Nói xong cha xứ cáo từ  ra về trong khi ông cụ ngồi suy nghĩ  những lời của cha vừa nói. Và mấy hôm sau, người ta  lại thấy ông cụ xuất hiện ở nhà thờ như cũ.

Câu truyện trên có thể chỉ là tưởng tượng, nhưng cũng giúp  minh chứng  phần nào  điều Thánh Gia-cô-bê Tông Đồ dạy như sau về sự cần thiết phải thể hiện đức tin qua hành động cụ thể:

“Hởi người đầu óc rỗng tuếch, bạn có muốn biết rằng đức tin không có hành động là vô dụng không? Ông Abraham tổ phụ chúng ta đã chẳng được nên công chính nhờ hành động khi ông hiến dâng con mình là I-xa-ác trên bàn thờ đó sao?

Bạn thấy đó: đức tin hợp tác với hành động của ông, và nhờ hành động mà đức tin nên hoàn hảo.” (Bc 2:20-22)

Chúa Kitô đã thiết lập Giáo Hôi  hữu hình của Người trên trần thế và ban các bí tích làm phương tiện hữu hiệu vá cần thiết để thông ban ơn cứu độ của Chúa cho những ai muốn gia  nhập Giáo Hội qua Phép Rửa Tội và có thiện chí muốn được cứu rỗi nhờ phương tiện hữu hiệu này. Nhưng  không phải cứ rửa tội rồi là sẽ được cứu rỗi. Cũng không thể nói khơi khơi như anh  em Tin Lành rằng “tôi tin Chúa Kitô” là xong, không cần phải làm  gì  nữa, Tôi đã hơn một lần nói rõ là: theo Thần học và giáo lý của Hội Thánh, dựa trên Kinh Thánh và ơn mạc khải của Chúa Thánh Thần, thì  muốn được cứu rỗi, nghĩa là được sống hạnh phúc đời đời với Thiên Chúa trên Thiên Quốc, đòi hỏi  chúng ta trước hết phải cậy nhờ lòng thương xót vô biên của Thiên Chúa và công nghiệp cứu chuộc vô giá của Chúa Kitô cộng thêm phần đóng góp của cá nhân con người  vào ơn thánh..

Chính yếu tố cần đóng góp thêm của con người  vào ơn cứu độ, mà  người tín hữu không thể thờ ơ với nhu cầu tối quan trọng là phải sống và thực hành đức tin trong Giáo Hội sau khi được lãnh Phép Rửa.

Thật vậy, đức tin Công Giáo được ví như hạt giống gieo vào tâm hồn trẻ nhỏ hay người tân tòng khi lãnh nhận bí tích Rửa Tội. Hạt giống này không thể tự nó lớn lên và sinh hoa kết quả được,  nếu không có sự vun xới, tưới bón của những người có trách nhiệm hỗ trợ về mặt thiêng liêng  là cha mẹ và người đỡ đầu đối với trẻ em, và của cộng đoàn đức tin đối với người tân tòng.

Do đó, nếu cha mẹ không lo giáo dục đức tin cho con cái trong gia đình, nhất là cho con cái được tiếp cận với một cộng đoàn đức tin – cụ thể là một giáo xứ – để con em được học hỏi giáo lý và lãnh nhận các bí tích quan trọng và cần thiết  như xưng tội, rước lễ lần đầu, và  thêm sức thì đức tin của các em sẽ không thể lớn lên được.

Đối với người tân tòng (catechumens) và những người lớn (adults) đã lãnh nhận bí tích Thánh Tẩy từ ngày sơ sinh, thì việc nuôi dưỡng và thực hành đức tin trong Giáo hội cũng cần thiết không kém. Cụ thể, nếu không tham dự việc cầu nguyện chung với cộng đoàn đức tin là giáo xứ, và nếu  không tin – hay không nhìn nhận lợi ích của bí tích hòa giải để năng đi xưng tội, nhất là không tham dự Thánh Lễ, là “nguồn suối và đỉnh cao của đời sống Giáo Hội” thì người ta  lấy gì để nuôi dưỡng  và lớn lên  trong đức tin?

Đành rằng tin có Chúa là điều quan trọng và đọc Thánh Kinh  là cần thiết và bổ ích, nhưng đức tin phải được nuôi  dưỡng  sung mãn với ơn Chúa đặc biệt thông ban qua các bí tích quan trọng như Phép rửa, Thêm sức, Hòa giải và nhất là bí tích Thánh Thể là nguồn mạch chính nuôi dưỡng đời sống thiêng liêng của Giáo Hội nói chung và của cá nhân mỗi tín hữu nói riêng. Vì thế nêu không tham dự mọi cử hành phụng vụ thánh của Giáo Hội mà đỉnh cao là Thánh Lễ Tạ Ơn thì làm sao đức tin và đời sống thiêng liêng của chúng ta được tăng trưởng và có đủ sức để sống đức tin ấy trước những thách đố của sự dữ  đầy dẫy trong trần thế  này, nhất là những mưu chước thâm độc của ma quỉ “Thù địch của anh  em như sư tử gầm thét  rảo quanh tìm mồi cắn xé”? ( 1Pr 5: 8)

Kinh nghiệm cá nhân và phổ quát chứng minh rằng muốn được thăng tiến trong bất cứ lãnh vực nào, người ta cần phải cố gắng học hỏi và trau giồi kiến thức và kỹ năng chuyên môn của lãnh vực ấy. Một lực sĩ không thể giữ được thành tích của mình nếu không chuyên cần tập luyện mỗi ngày. Chân lý này hoàn toàn đúng trong lãnh vực thiêng liêng, đạo đức. Một người siêng năng cầu nguyện nhất là tham dự Thánh Lễ và rước Minh Thánh Chúa sẽ tăng lòng yêu mến và gần Chúa  hơn người làm biếng hay không cầu nguyện và rước Minh Thánh Chúa. Tình trạng “nguội lạnh thiêng liêng”  này sẽ dẫn đến sự sa sút đức tin, đức cậy và đức mến.

Đó chính là điều Chúa Giêsu đã nói vói các môn đệ xưa: “Và phàm ai đã có thì được cho thêm và sẽ dư thừa; còn ai không có thì ngay cái đang có, cũng sẽ bị lấy đi.” (Mt 25:29)

Nói khác đi, chính nhờ siêng năng làm việc đạo đức và  hiệp thông với Giáo Hội trong mọi cử hành phung vụ như cầu nguyện đọc kinh chung, đi  Đàng Thánh Giá, chầu Thánh Thể, năng xưng tội,  nhất là tham dự Thánh Lễ để được rước Mình Máu Thánh Chúa Kitô,  mà đời sống thiêng liêng của chúng ta được lớn  lên, đưa chúng ta đến  gần với Thiên Chúa  Ba Ngôi mà chúng ta tin có thật, Người đang yêu thương và muốn “đến và ở lại trong chúng ta” ( Ga 14:23) nếu chúng ta thực tâm yêu mến Người.

Nhưng yêu mến Chúa thì không thể coi nhẹ đời sống thiêng liêng, coi thường các phương tiện hữu hiệu và cần thiết để lãnh ơn cứu độ là các bí tích mà Chúa Kitô đã thiết lập cho Giáo Hội cử hành để mưu ích thiêng liêng cho phần rỗi của mỗi người chứng ta bao lâu còn sống trên trần gian này.

Do đó, không thể “sống Đạo” một mình mà không cần đến Giáo Hội, không tham gia đời sống bí tích và phụng vụ của Giáo Hội như thực trạng sống Đạo hiện nay của rất nhiều người..

Sau hết, liên quan đến việc đọc Kinh Thánh, có thể nói vắn tắt như sau: đọc Kinh Thánh là cần thiết và hữu ích. Tuy nhiên, không thể tự đọc mà hiểu đúng được Lời Chúa trong Kinh Thánh.

Vì thế, cần thiết phải tham dự Thánh lễ để được nghe và giải nghĩa lời Chúa qua các bài đọc, đặc biệt là bài Phúc Âm. Nhưng muốn được hiểu biết thêm về Kinh Thánh thì có thể tham dự những lớp học hỏi về  Kinh Thánh do những người có khả năng chuyên môn hướng dẫn ở các giáo xứ, hoặc tốt  nhất đi học một khóa  về Kinh Thánh ở Đại Học hay Chủng Viện. Ở Mỹ, có nhiều chủng viện thâu nhận cả học viên bên ngoài vào học các lớp Thần học và Kinh Thánh dành cho chủng sinh chuẩn bị làm linh mục. Nghĩa là không thể tự học Kinh Thánh để hiểu cho đúng lời Chúa được.

Tóm lại, quan niệm sống Đạo tách rời khỏi hay không cần hiệp thông hữu hình với Giáo Hội là  rất sai lầm, là tự lừa dối mình nếu không muốn nói là tự kiêu tự đại, cho mình có đủ khả năng để tìm đến với Chúa, không cần phương tiện hữu hiệu mà Chúa Kitô đã có ý ban cho chúng ta là Giáo Hội, được ví như  “con Tàu của ông Nô-e” trong thời đại ngày nay để cho những ai muốn vào sẽ  được cứu sống giữa cơn phong ba đại hồng thủy đang nổi lên để cuốn đi vào lòng đại dương mọi sinh vật bên ngoài con Tàu cứu nguy này.

Lm Phanxicô Xaviê Ngô Tôn Huấn